DieuHay.comĐiều Hay
Mẹo tiết kiệm điện, nước, gas: tính thử

Rút phích cắm khi không dùng có tiết kiệm điện thật không: tính thử từng máy

Máy để chờ vẫn ăn điện, nhưng mỗi máy một khác. Cách tính điện chờ bằng công suất nhân giờ, máy nào đáng rút phích, máy nào tuyệt đối không, và cách đo ở nhà.

Hand pressing the switch on a power strip under a wooden television cabinet at night, warm lamp glow, cables neatly bundled, viewed from low angle

Rút phích cắm có tiết kiệm điện thật, vì nhiều máy để chờ vẫn tiêu một ít điện liên tục cả ngày đêm. Nhưng phần lớn máy đời mới chỉ ăn dưới một oát khi chờ, cả tháng chưa tới một số điện; cái đáng rút là vài máy chờ nặng như đầu thu, loa, bộ máy tính bàn, và cách gọn nhất là gom chúng vào một ổ cắm có công tắc. Kết luận: tuỳ trường hợp — đáng làm với đúng vài máy, phí công với phần còn lại.

Mức kiểm chứng: bài dựa trên cách tính điện năng theo công suất và thời gian, cùng thông số chờ thường in trong sách hướng dẫn thiết bị. Các con số oát dưới đây là ví dụ giả định để minh hoạ; máy nhà bạn có thể khác, nên bài có phần hướng dẫn tự đo.

Vì sao máy tắt rồi vẫn ăn điện

Phần lớn thiết bị điện tử ngày nay không tắt hẳn khi bạn bấm nút trên điều khiển. Chúng chuyển sang chế độ chờ: mạch nhận tín hiệu điều khiển vẫn sống, đồng hồ vẫn chạy, bộ nguồn bên trong vẫn được cấp điện để sẵn sàng bật lại trong tích tắc. Một số máy còn tự cập nhật phần mềm, giữ kết nối mạng, sạc pin dự phòng bên trong.

Bộ nguồn rời, cục sạc điện thoại, cục sạc máy tính xách tay cũng vậy: cắm vào ổ mà không nối với máy thì vẫn có một dòng rất nhỏ chạy qua biến áp và mạch điều khiển. Dòng này nhỏ tới mức sờ không thấy ấm, nhưng nó chạy suốt hai mươi bốn giờ.

Điểm then chốt là điện chờ tính theo thời gian rất dài. Một máy chạy một nghìn oát trong mười phút tốn ít điện hơn một máy chờ mười oát suốt một ngày. Vì vậy khi xét mẹo rút phích, đừng nhìn máy to hay nhỏ mà nhìn công suất chờ nhân với số giờ nó nằm chờ.

Thêm một chuyện nữa: các hãng ngày càng làm chế độ chờ tiết kiệm hơn, nên lời khuyên rút phích mọi thứ được truyền từ thời máy đời cũ, khi một chiếc đầu đĩa hay tivi bóng đèn hình chờ cũng ăn vài oát. Lời khuyên vẫn đúng về nguyên lý, chỉ là cỡ tiết kiệm đã nhỏ đi nhiều với đồ mua trong mấy năm gần đây.

Công thức tính và bảng ví dụ

Công thức: số điện mỗi tháng bằng công suất chờ tính bằng oát, nhân hai mươi bốn giờ, nhân ba mươi ngày, chia một nghìn. Một oát chờ liên tục mỗi tháng tốn khoảng 0,72 số điện. Bảng dưới dùng công suất chờ giả định để bạn thấy thứ tự lớn nhỏ.

Máy (ví dụ giả định)Công suất chờSố giờ chờ mỗi ngàySố điện mỗi tháng
Tivi đời mới0,5 W20 giờkhoảng 0,3
Cục sạc điện thoại cắm không0,2 W20 giờkhoảng 0,1
Lò vi sóng có đồng hồ2 W23 giờkhoảng 1,4
Đầu thu truyền hình kiểu cũ8 W20 giờkhoảng 4,8
Loa, dàn âm thanh để chờ5 W22 giờkhoảng 3,3
Máy tính bàn tắt nhưng chưa ngắt nguồn, kèm màn hình, loa6 W16 giờkhoảng 2,9

Nhìn bảng sẽ thấy: rút phích tivi đời mới mỗi ngày cả tháng chỉ được vài phần mười số điện, trong khi cụm đầu thu, loa, máy tính bàn cộng lại có thể được mười số. Muốn ra tiền, nhân số điện với đơn giá ở bậc cao nhất nhà bạn đang dùng trên hoá đơn.

Bảng chỉ là ví dụ giả định. Máy đời cũ, máy hàng không rõ nguồn gốc, bộ nguồn rời nóng ấm khi để không thường chờ nặng hơn nhiều so với con số trên.

Máy nào đáng rút, máy nào không được rút

Đáng rút hoặc ngắt qua ổ công tắc: đầu thu, loa, dàn âm thanh, máy chơi nhạc, máy tính bàn kèm màn hình, máy in ít dùng, bộ sạc dự phòng cắm sẵn, quạt và đèn trang trí có điều khiển từ xa. Đây là nhóm chờ nặng hoặc chờ suốt ngày mà ít khi dùng.

Không đáng công: cục sạc điện thoại đời mới, tivi đời mới bạn xem mỗi tối. Rút cắm liên tục được rất ít, lại làm mòn chân phích và lỏng ổ cắm.

Không được rút tuỳ tiện: tủ lạnh, tủ đông, bể cá có máy sục khí, camera an ninh. Rút ra là hỏng đồ ăn, chết cá hoặc mất an ninh, thiệt hơn hẳn tiền điện.

Cân nhắc kỹ: bộ phát mạng không dây, vì cả nhà và các thiết bị khác cần nó; có thể hẹn giờ tắt ban đêm nếu nhà không ai dùng. Điều hoà, bình nóng lạnh thì ngắt bằng cầu dao riêng đúng chuẩn khi đi vắng dài ngày, không rút phích lỏng lẻo.

Máy có hướng dẫn riêng: một số máy in phun cần để chờ để tự làm sạch đầu phun, ngắt nguồn đột ngột có thể làm khô mực. Đọc sách hướng dẫn trước khi đưa vào ổ công tắc.

Cách đo điện chờ ngay tại nhà

Không cần dụng cụ đắt tiền. Có hai cách, chọn cách hợp với nhà bạn.

  1. Cách một, dùng công tơ: buổi tối khi cả nhà đã ngủ, tắt hết đèn và máy đang chạy nhưng để nguyên mọi thứ cắm như bình thường, trừ tủ lạnh. Đọc chỉ số công tơ, ghi lại giờ.
  2. Sáng hôm sau, trước khi bật gì, đọc lại công tơ. Lấy phần chênh lệch chia cho số giờ, bạn có mức điện nền của cả nhà, gồm tủ lạnh và mọi máy chờ.
  3. Tối hôm sau làm y hệt nhưng ngắt hết ổ công tắc của nhóm đầu thu, loa, máy tính. Phần chênh lệch giữa hai đêm chính là phần điện chờ của nhóm đó.
  4. Cách hai, dùng ổ cắm có đồng hồ đo công suất bán ở cửa hàng điện: cắm máy vào qua ổ này, để máy ở chế độ chờ, đọc số oát. Đo từng máy một, ghi vào sổ.
  5. Với tủ lạnh, đừng đo vài phút mà đo trọn một ngày, vì máy nén chạy ngắt quãng.

Đo xong, bạn sẽ có danh sách vài máy chờ nặng nhất; chỉ cần lo cho chúng là đủ, không phải đi rút từng phích trong nhà.

An toàn khi rút cắm thường xuyên

Rút phích nhiều lần mỗi ngày có cái giá của nó. Chân phích và lá đồng trong ổ cắm mòn dần, tiếp xúc lỏng sinh nhiệt, lâu ngày ổ cắm nóng, cháy sém. Vì vậy cách tốt hơn là cắm cố định các máy vào một ổ cắm có công tắc chất lượng tốt, mỗi tối chỉ gạt công tắc. Chọn ổ có ghi rõ dòng chịu tải và có cầu chì hoặc bộ ngắt quá tải; không dùng ổ kéo dài cho máy công suất lớn như bếp điện, ấm siêu tốc, bàn là.

Khi phải rút, cầm vào thân phích kéo thẳng ra, không giật dây. Tay khô, chân không đứng chỗ ướt. Thấy ổ cắm có vết cháy đen, phích nóng bất thường, dây có chỗ nứt vỏ thì ngừng dùng và nhờ thợ điện thay, đừng tự mở ổ ra sửa.

Một điểm hay bị bỏ qua: nhiều nhà rút phích tivi nhưng để nguyên cục sạc điện thoại cắm cạnh giường cả đêm, rồi đặt điện thoại sạc dưới gối. Rủi ro cháy nổ từ chỗ này đáng lo hơn vài phần mười số điện chờ nhiều.

Tự thử một tháng và đọc kết quả

Muốn biết mẹo có đáng không, thử theo cách có đối chứng. Ghi chỉ số công tơ vào cùng ngày mỗi tuần trong hai tuần, sinh hoạt như thường. Sang tuần thứ ba và thứ tư, gom nhóm máy chờ nặng vào ổ công tắc, tắt mỗi tối và khi ra khỏi nhà. Cố giữ những thứ khác như cũ: cùng thói quen điều hoà, không có khách ở lại dài ngày.

So số điện trung bình mỗi tuần giữa hai giai đoạn. Phần giảm thường nhỏ, vài số điện mỗi tuần là đã đáng kể với nhà ít máy. Nếu không thấy giảm, có thể nhà bạn chủ yếu dùng máy đời mới, điện chờ đã rất thấp, và tiền điện của bạn nằm ở điều hoà, bình nóng lạnh, tủ lạnh. Lúc đó hãy chuyển sang các bài tính thử về những máy này.

Thời tiết làm lệch phép so mạnh nhất: một tuần nóng bất thường là điều hoà chạy nhiều hơn, che hết phần tiết kiệm từ điện chờ. Nếu thời tiết hai giai đoạn khác hẳn nhau, thử lại vào tháng sau.

Kết luận: tuỳ trường hợp

Rút phích cắm tiết kiệm điện thật, nhưng không đều nhau giữa các máy. Với máy đời mới, phần tiết kiệm nhỏ tới mức không đáng mòn ổ cắm. Với nhóm chờ nặng như đầu thu, loa, máy tính bàn, máy đời cũ, ngắt nguồn mỗi tối có thể bớt vài số tới hơn chục số điện mỗi tháng.

Cách làm đáng giữ: đo một lần để biết máy nào chờ nặng, gom chúng vào một ổ công tắc tốt, tắt mỗi tối. Tủ lạnh, camera, bể cá thì để yên. Và nhớ rằng phần lớn tiền điện nằm ở máy làm nóng làm lạnh; điện chờ chỉ là phần nhỏ, sửa xong thì chuyển sự chú ý sang chỗ lớn hơn.

Điều đáng nhớ nhất từ mẹo này không nằm ở chiếc phích cắm mà ở thói quen tự tính: biết công suất, biết số giờ, nhân lên là ra số điện. Đã quen phép tính đó, bạn sẽ tự nhìn ra máy nào trong nhà đáng để ý mà không cần tin theo lời truyền tai nào.

Câu hỏi thường gặp

Cục sạc điện thoại cắm không có tốn điện không?

Có, nhưng với cục sạc đời mới thì rất ít, thường dưới một oát, cả tháng chỉ một phần nhỏ của một số điện. Lý do nên rút là an toàn, nhất là cục sạc trôi nổi, hơn là tiền điện.

Tắt tivi bằng điều khiển có khác gì rút phích?

Tắt bằng điều khiển chỉ đưa tivi về chế độ chờ, mạch nhận tín hiệu vẫn được cấp điện. Rút phích hoặc gạt ổ công tắc mới ngắt hẳn. Với tivi đời mới, phần chênh lệch này nhỏ, với đầu thu và loa kèm theo thì lớn hơn.

Có nên rút phích tủ lạnh khi ra ngoài vài giờ không?

Không. Tủ lạnh cần chạy liên tục để giữ đồ ăn an toàn; rút ra vài giờ rồi cắm lại, máy phải làm lạnh lại từ đầu và đồ ăn có thể ấm lên quá mức an toàn. Muốn tủ lạnh bớt điện, kiểm gioăng cửa và nhiệt độ cài đặt.

Làm sao biết máy nào ăn điện chờ nhiều?

Dùng ổ cắm có đồng hồ đo công suất để đo từng máy ở chế độ chờ, hoặc so chỉ số công tơ qua đêm khi ngắt và không ngắt một nhóm máy. Máy đời cũ, bộ nguồn rời ấm khi để không thường chờ nặng.

Rút cắm nhiều lần có hại gì không?

Có. Chân phích và lá đồng trong ổ cắm mòn dần, tiếp xúc lỏng sinh nhiệt, lâu ngày dễ cháy sém. Nên cắm cố định vào một ổ có công tắc tốt và chỉ gạt công tắc mỗi ngày thay vì rút phích.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138