Giặt nước lạnh thay nước nóng tiết kiệm điện rõ với máy giặt có thanh đun nước, vì phần lớn điện của một mẻ giặt nóng đi vào việc đun nước, không phải vào việc quay lồng. Bột giặt và nước giặt phổ biến hiện nay đều được làm để giặt sạch ở nước thường, nên quần áo mặc hằng ngày giặt lạnh vẫn sạch. Một số món vẫn nên giặt ấm hoặc nóng: chăn ga gối, khăn tắm, đồ lót, đồ dính dầu mỡ, đồ của người đang ốm. Kết luận: có cơ sở.
Mức kiểm chứng: dựa trên phép tính nhiệt để đun nước và hướng dẫn giặt phổ biến trên mác quần áo, sách hướng dẫn máy giặt. Lượng nước một mẻ trong bài là ví dụ giả định; máy nhà bạn ghi rõ hơn trong sách hướng dẫn.
Máy giặt nhà bạn có đun nước không
Trước khi tính, cần biết máy nhà mình thuộc loại nào. Nhiều máy giặt cửa trên phổ biến ở Việt Nam không có thanh đun, chỉ lấy nước máy vào giặt; với loại này giặt nước lạnh là mặc định, mẹo không có gì để bớt. Một số nhà nối máy với đường nước nóng từ bình nóng lạnh; lúc đó giặt nóng là tốn điện ở bình nóng lạnh chứ không ở máy giặt.
Máy giặt cửa trước và một số máy cửa trên đời mới có thanh đun trong lồng. Khi chọn chương trình bốn mươi, sáu mươi, chín mươi độ, máy đun nước lên đúng mức đó. Đây là nhóm mẹo giặt lạnh có tác dụng rõ nhất.
Cách biết nhanh: xem núm chọn hoặc màn hình có mục nhiệt độ không, đọc sách hướng dẫn phần thông số có ghi công suất đun không. Máy có thanh đun thường ghi công suất tối đa khoảng hai nghìn oát, trong khi lúc chỉ quay lồng giặt thì ăn ít hơn nhiều.
Tính thử điện cho một mẻ giặt
Ví dụ giả định: máy cửa trước, một mẻ giặt chính dùng khoảng mười hai lít nước được đun, nước vào hai mươi lăm độ. Phần quay lồng, bơm, vắt giả định khoảng 0,15 số điện mỗi mẻ. Số thật của máy nhà bạn có thể khác.
| Chương trình | Nhiệt để đun nước | Số điện đun | Tổng ví dụ mỗi mẻ |
|---|---|---|---|
| Nước thường, không đun | 0 | 0 | khoảng 0,15 số |
| 40 độ | 12 × 4,18 × 15 ≈ 750 kJ | khoảng 0,21 cộng hao | khoảng 0,4 số |
| 60 độ | 12 × 4,18 × 35 ≈ 1.760 kJ | khoảng 0,49 cộng hao | khoảng 0,7 số |
| 90 độ | 12 × 4,18 × 65 ≈ 3.260 kJ | khoảng 0,9 cộng hao | khoảng 1,2 số |
Nhà giặt năm mẻ một tuần, chuyển từ bốn mươi độ sang nước thường cho đồ thường, mỗi tháng bớt khoảng năm số điện theo ví dụ này; chuyển từ sáu mươi độ thì bớt khoảng mười số. Muốn ra tiền, nhân với đơn giá bậc cao nhất trên hoá đơn nhà bạn.
Phần hao ghi trong bảng là nhiệt làm nóng lồng giặt, quần áo và thất thoát ra ngoài, không đi vào nước, nên số thật thường cao hơn phép tính lý thuyết.
Vì sao đồ thường giặt lạnh vẫn sạch
Ngày xưa xà phòng giặt cần nước ấm mới tan tốt, tạo bọt tốt, nên giặt nóng gắn với sạch. Bột giặt và nước giặt phổ biến bây giờ chứa chất hoạt động bề mặt và enzyme được làm để hoạt động ở nhiệt độ thường; enzyme phân giải vết bẩn từ thức ăn, mồ hôi, chất đạm. Nhiều loại còn ghi rõ phù hợp giặt nước lạnh trên bao bì.
Vết bẩn của quần áo mặc hằng ngày chủ yếu là mồ hôi, bụi, bã nhờn nhẹ. Với những thứ này, lực cơ học của lồng giặt quay, thời gian ngâm và lượng chất giặt đúng liều quan trọng hơn nhiệt độ nước. Giặt lạnh còn có lợi phụ: quần áo ít phai màu, ít co rút, sợi tổng hợp ít bị nhăn và xù.
Điều kiện để giặt lạnh sạch: không nhồi quá đầy lồng, dùng đúng liều chất giặt theo hướng dẫn, chọn chương trình đủ thời gian. Nước giặt dạng lỏng hoà tan trong nước lạnh dễ hơn bột; nếu dùng bột, hoà tan trước hoặc dùng ngăn chứa đúng cách để bột không vón lại trên quần áo.
Đồ nào vẫn nên giặt ấm hoặc nóng
Chăn, ga, vỏ gối. Tích tụ tế bào da chết, mồ hôi, là môi trường của mạt bụi nhà. Nhiều hướng dẫn vệ sinh khuyên giặt định kỳ ở nhiệt độ cao, nếu vải cho phép, để làm sạch sâu hơn.
Khăn tắm, khăn mặt. Ẩm lâu, dễ có mùi hôi do vi khuẩn. Giặt ấm hoặc nóng định kỳ giúp khăn sạch mùi; xen kẽ với giặt thường.
Đồ lót, tất. Tiếp xúc trực tiếp với cơ thể, nên giặt ấm nếu mác cho phép, nhất là đồ trong nhà đang có người bị nấm da hay nhiễm trùng da.
Đồ của người đang ốm, đồ dính chất nôn, phân. Giặt riêng, nước nóng theo mức vải chịu được, phơi khô hẳn. Đây là trường hợp nhiệt độ có ý nghĩa vệ sinh thật.
Đồ bếp, tạp dề, khăn lau dính dầu mỡ. Dầu mỡ mềm và tan tốt hơn khi nước ấm. Nước lạnh thường để lại vệt nhờn.
Đồ trẻ sơ sinh. Làm theo hướng dẫn trên mác và chất giặt dành cho trẻ; nhiều gia đình giặt ấm cho yên tâm. Trẻ có biểu hiện da bất thường thì hỏi bác sĩ nhi, đừng tự đổi chất giặt liên tục.
Đọc mác quần áo trước khi chọn nhiệt độ
Mác may bên trong quần áo có biểu tượng chậu nước với số hoặc chấm, cho biết nhiệt độ tối đa vải chịu được. Giặt lạnh không bao giờ vượt mức này, nên luôn an toàn với vải. Giặt nóng thì phải xem kỹ: len, lụa, đồ có in hình, đồ tối màu, đồ sợi tổng hợp mỏng thường chỉ chịu ba mươi hoặc bốn mươi độ; giặt cao hơn là co, phai, biến dạng.
Một mẹo tổ chức giúp tiết kiệm mà không phải nghĩ nhiều: chia giỏ đồ bẩn thành hai, một giỏ đồ thường giặt lạnh, một giỏ đồ cần ấm như khăn, ga, đồ lót trắng. Giỏ đồ ấm dồn đủ một mẻ mới giặt, đừng chạy chương trình nóng cho vài món.
Với đồ cũ đã mất mác hoặc mác mờ, chọn mức thấp cho an toàn; ưu tiên giặt lạnh, rồi quan sát sau vài lần.
Biểu tượng bàn tay trong chậu nghĩa là chỉ giặt tay, chậu gạch chéo là không giặt nước, cần giặt khô. Những món này đừng cho vào máy dù ở chương trình lạnh nhất.
Những việc bớt điện khác khi giặt
Giặt đủ mẻ. Máy dùng gần như cùng một lượng điện cho lồng nửa đầy hay gần đầy. Gom đủ mẻ, nhưng đừng nhồi kín lồng vì đồ không đảo được, giặt không sạch.
Vắt tốc độ cao nếu vải chịu được. Quần áo vắt khô hơn thì phơi nhanh khô, nếu nhà dùng máy sấy thì bớt rất nhiều điện sấy, vì sấy tốn điện hơn giặt nhiều lần.
Chọn chương trình ngắn cho đồ ít bẩn. Chương trình nhanh với đồ mặc một lần, ít mồ hôi là đủ, bớt thời gian quay và lượng nước.
Phơi nắng, phơi gió thay vì sấy. Nếu có ban công hay sân, phơi tự nhiên là cách làm khô không tốn điện. Mùa nồm thì phơi chỗ thoáng gió, chừa khoảng cách giữa các món.
Vệ sinh lồng giặt và lưới lọc. Lưới lọc tắc làm bơm xả chậm, máy chạy lâu hơn; cặn bẩn trong lồng gây mùi khiến bạn phải giặt lại.
Tự thử trong hai tuần
Chọn một nhóm đồ mặc hằng ngày mà bạn quen giặt bốn mươi độ. Tuần thứ nhất giặt như cũ, tuần thứ hai giặt nước thường cùng chương trình, cùng loại và lượng chất giặt. Sau mỗi lần, nhìn kỹ cổ áo, nách áo, ngửi mùi khi khô. Nếu không thấy khác biệt, đồ đó hợp giặt lạnh.
Thử thêm một chiếc áo trắng mặc nhiều lần ở chỗ cổ: nếu giặt lạnh làm cổ áo dần ố hơn, có thể xử lý trước vết bẩn ở cổ bằng cách thoa một ít nước giặt rồi để vài phút trước khi cho vào máy, thay vì tăng nhiệt cả mẻ.
Muốn thấy tiền điện, ghi chỉ số công tơ trước và sau một mẻ giặt nóng và một mẻ giặt lạnh, trong lúc các máy khác ít thay đổi. Hai con số sẽ cho bạn biết máy nhà mình đun nước tốn bao nhiêu thật.
Kết luận: có cơ sở
Giặt nước lạnh thay nước nóng là mẹo có cơ sở rõ với máy có thanh đun: phần lớn điện mỗi mẻ giặt nóng dùng để đun nước, bỏ bước đun là bớt phần đó. Với quần áo mặc hằng ngày, chất giặt hiện nay làm sạch tốt ở nước thường, còn giúp quần áo bền màu, ít co.
Giữ nước ấm hoặc nóng cho những món có lý do vệ sinh: chăn ga gối, khăn tắm, đồ lót, đồ của người ốm, đồ dính dầu mỡ, và luôn trong giới hạn mác vải. Chia hai giỏ đồ, gom đủ mẻ, vắt kỹ, phơi tự nhiên là bộ thói quen giúp mẹo này bền trong nhà mà không ai phải nhớ thêm điều gì.
Nếu máy nhà bạn không có thanh đun, mẹo này không mang lại gì thêm về điện; khi đó phần đáng để ý là lượng nước mỗi mẻ, tốc độ vắt và chuyện có dùng máy sấy hay không. Biết máy mình thuộc loại nào là bước đầu tiên trước khi đổi bất kỳ thói quen giặt nào.
Câu hỏi thường gặp
Giặt nước lạnh có sạch bằng nước nóng không?
Với quần áo mặc hằng ngày, giặt nước thường bằng chất giặt phổ biến hiện nay thường sạch tương đương, vì chất giặt có enzyme và chất hoạt động bề mặt làm việc ở nhiệt độ thường. Đồ dính dầu mỡ, khăn, ga gối thì nước ấm vẫn có lợi.
Máy giặt cửa trên có tốn điện đun nước không?
Nhiều máy cửa trên phổ biến không có thanh đun, chỉ lấy nước máy vào giặt, nên không tốn điện đun nước. Một số máy đời mới có chế độ nước nóng. Xem núm chọn nhiệt độ hoặc sách hướng dẫn để biết máy nhà mình thuộc loại nào.
Chăn ga gối nên giặt nhiệt độ bao nhiêu?
Nhiều hướng dẫn vệ sinh khuyên giặt định kỳ ở nhiệt độ cao nếu vải cho phép, để làm sạch tế bào da chết và mạt bụi. Luôn xem mác trên chăn ga trước; vải không chịu nhiệt cao thì giặt ở mức tối đa ghi trên mác và phơi nắng kỹ.
Giặt nước lạnh có làm quần áo bền hơn không?
Thường có. Nước lạnh giúp quần áo ít phai màu, ít co rút, sợi tổng hợp ít nhăn và xù. Đây là lợi ích phụ của mẹo bên cạnh tiền điện, nhất là với đồ tối màu và đồ có in hình.
Dùng bột giặt với nước lạnh có bị vón không?
Bột giặt có thể tan chậm hơn trong nước lạnh. Nên cho bột vào đúng ngăn chứa, hoặc hoà tan trước trong một ít nước rồi mới đổ vào. Nước giặt dạng lỏng hoà tan dễ hơn nếu nhà bạn giặt lạnh thường xuyên.