Chậu nước và hành tây cắt đôi gần như không làm mùi sơn mới, mùi đồ gỗ mới bay đi nhanh hơn: diện tích mặt nước quá nhỏ so với cả căn phòng, còn hành tây chỉ thêm mùi hành. Than tre, than hoạt tính hút được một phần hơi mùi, nhưng chỉ đáng kể trong không gian nhỏ và kín như tủ, ngăn kéo. Thứ làm mùi giảm thật là thông gió liên tục và thời gian, cộng với việc người nhạy cảm tránh ngủ trong phòng mới sơn những ngày đầu.
Kết luận nhanh: chậu nước «kém hơn cách thường», hành tây «kém hơn cách thường», than tre «tuỳ trường hợp», thông gió «có cơ sở». Bài dưới giải thích mùi đến từ đâu, vì sao từng mẹo làm được hay không, cách thông gió cho đúng, ai nên tránh, và cách chọn sơn, chọn đồ để lần sau đỡ mùi ngay từ đầu.
Mùi sơn và mùi đồ gỗ mới đến từ đâu
Sơn tường, sơn gỗ, vecni, keo dán đều chứa những chất bay hơi ở nhiệt độ phòng, thường gọi chung là hợp chất hữu cơ dễ bay hơi. Khi sơn khô, một phần lớn bay đi trong vài ngày đầu, nhưng phần còn lại tiếp tục nhả ra chậm hơn trong nhiều tuần. Sơn gốc dầu, sơn PU cho đồ gỗ thường có mùi nặng và lâu hơn sơn tường gốc nước.
Đồ gỗ công nghiệp như tủ, giường, kệ làm từ ván ép, ván dăm, ván sợi được ép bằng keo. Một số loại keo có thể nhả formaldehyde, một chất có mùi hăng, cay mắt, nhả nhiều hơn khi trời nóng ẩm và giảm dần theo thời gian. Mức nhả phụ thuộc nhiều vào chất lượng ván và keo; ván đạt cấp phát thải thấp nhả ít hơn đáng kể. Sofa, nệm mới cũng có mùi keo, mùi mút tương tự.
Mùi của sơn tường thường dễ nhận ra nhất ở vài ngày đầu; mùi của đồ gỗ công nghiệp thì âm ỉ hơn nhưng có thể kéo dài lâu hơn, vì chất nhả ra từ bên trong tấm ván chứ không chỉ từ lớp mặt.
Hai điều nên nhớ: mùi giảm dần chứ không mất ngay, và nóng ẩm làm chất nhả ra nhanh hơn. Vì vậy cùng một chiếc tủ, mùa hè ngửi thấy nồng hơn mùa đông, phòng đóng kín điều hoà thấy nồng hơn phòng mở cửa.
Chậu nước và hành tây cắt đôi: vì sao gần như không giúp
Mẹo đặt chậu nước, có khi thêm lát chanh hay ít giấm, dựa trên ý rằng nước "hút" mùi sơn. Một số chất trong hơi sơn, như formaldehyde, tan được trong nước, nên mặt nước có thể giữ lại một lượng rất nhỏ. Nhưng diện tích mặt nước của một chậu chỉ bằng một phần rất nhỏ so với thể tích không khí trong phòng, trong khi tường và đồ gỗ nhả mùi liên tục trên cả diện tích lớn. Thêm chanh, giấm không thay đổi điều đó. Nước để lâu còn bẩn và có mùi riêng.
Hành tây cắt đôi đặt góc phòng là mẹo được truyền rất rộng. Không có cơ chế rõ ràng nào cho thấy hành tây hút được hơi sơn; điều thấy rõ nhất là phòng có thêm mùi hành, mùi sơn bị lấn đi phần nào trong cảm nhận. Vài ngày sau hành héo, thối, thành một nguồn mùi nữa. Hành đã cắt để ngoài nhiều ngày như vậy cũng không nên dùng để nấu ăn.
Kết luận cho cả hai: kém hơn cách thường. Chúng không có hại đáng kể, nhưng nguy cơ là người ta yên tâm vì đã "đặt hành, đặt nước", đóng cửa bật điều hoà và ngủ luôn trong phòng mới sơn.
Than tre, than hoạt tính: dùng đúng chỗ thì có ích
Than hoạt tính và ở mức yếu hơn là than tre giữ được phân tử mùi trên bề mặt lỗ xốp, kể cả một phần hơi sơn và hơi keo. Vấn đề là sức chứa: một túi than nhỏ đầy lên khá nhanh, và trong một căn phòng nhiều mét vuông tường mới sơn, lượng than bày trong vài đĩa không theo kịp lượng mùi được nhả ra. Than không làm sơn nhả hết nhanh hơn; nó chỉ giữ lại một phần thứ đã bay ra.
Chỗ than làm việc tốt là không gian nhỏ và kín: trong lòng tủ quần áo gỗ công nghiệp mới, ngăn kéo, tủ giày, tủ bếp mới lắp. Đặt vài túi than vào tủ, đóng cửa qua đêm, ban ngày mở toang cửa tủ cho thông gió, lặp lại trong vài tuần. Phơi than ra nắng định kỳ để nó nhả bớt ẩm và mùi, dùng lại được vài lượt.
Kết luận: tuỳ trường hợp. Có ích trong tủ, ngăn kéo; với cả căn phòng thì là phụ trợ nhỏ bên cạnh thông gió.
Thông gió cho đúng: cách chính để mùi đi nhanh
Thông gió không chỉ là mở một cánh cửa sổ. Muốn không khí trong phòng được thay liên tục, cần tạo dòng chảy: có chỗ gió vào và có chỗ gió ra.
- Mở cửa ở hai phía đối diện nếu có thể, để gió đi xuyên phòng.
- Đặt một chiếc quạt ở cửa sổ quay mặt ra ngoài để đẩy không khí trong phòng ra, gió sạch tự vào từ cửa còn lại.
- Mở hết cửa tủ, ngăn kéo của đồ gỗ mới; tháo màng bọc ni lông của sofa, nệm, đồ gỗ ngay khi đưa vào nhà.
- Duy trì thông gió liên tục trong những ngày đầu, cả ban ngày; ban đêm nếu an toàn thì hé cửa.
- Ban ngày trời nắng, để phòng ấm lên tự nhiên trong khi vẫn mở cửa: nhiệt làm chất nhả ra nhanh hơn và gió mang đi ngay.
- Hạn chế đóng kín cửa bật điều hoà trong phòng mới sơn những ngày đầu, vì điều hoà chủ yếu tuần hoàn lại không khí trong phòng.
Ví dụ giả định: một phòng ngủ sơn lại vào cuối tuần, thông gió liên tục bốn năm ngày, quạt đẩy ra ngoài, cả nhà ngủ phòng khác. Thường đến lúc ấy mùi đã nhẹ đi nhiều so với hôm đầu. Mỗi loại sơn, mỗi phòng một khác, nên đánh giá bằng mũi và cảm giác của người trong nhà, không theo một con số ngày cố định.
Từng tình huống nên làm gì
Bảng dưới gom các tình huống hay gặp khi nhà có đồ mới, sơn mới. Đây là gợi ý thực hành, không thay cho hướng dẫn in trên bao bì sơn và đồ nội thất.
| Tình huống | Việc chính | Mẹo phụ đáng làm | Bỏ qua |
|---|---|---|---|
| Phòng ngủ vừa sơn lại | Thông gió liên tục, ngủ phòng khác vài ngày | Quạt đẩy ra cửa sổ | Chậu nước, hành tây |
| Tủ quần áo gỗ công nghiệp mới | Mở cửa tủ ban ngày, chưa xếp đồ ngay | Túi than trong tủ khi đóng | Xịt nước thơm vào tủ |
| Giường, bàn gỗ sơn PU mới | Để ở phòng thoáng ít ngày trước khi dùng | Lau bề mặt bằng khăn ẩm sau khi sơn đã khô hẳn | Phủ khăn kín lên ngay |
| Sofa, nệm mới có mùi keo | Tháo hết màng bọc, để chỗ thoáng gió | Phơi mặt vải nơi có bóng râm | Rắc bột thơm |
| Tủ bếp mới lắp | Mở cánh tủ, chưa cất đồ ăn ngay | Túi than trong tủ ban đêm | Cất gạo, đồ khô vào ngay hôm lắp |
Điểm chung của cột "Việc chính" là thời gian và không khí lưu thông. Cột mẹo phụ chỉ giúp nhanh thêm một chút hoặc giữ cho không gian kín bớt nồng.
Ai nên tránh phòng mới sơn, và khi nào cần đi khám
Hơi sơn, hơi keo ở nồng độ cao có thể gây khó chịu cho bất kỳ ai, nhưng một số người cần cẩn trọng hơn. Trong những ngày đầu, nên để những người dưới đây ngủ và sinh hoạt ở phòng khác:
- Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.
- Phụ nữ đang mang thai.
- Người cao tuổi.
- Người có bệnh hô hấp như hen, viêm mũi dị ứng, hoặc hay dị ứng với mùi.
- Vật nuôi nhỏ như chim cảnh, rất nhạy cảm với hơi trong không khí.
Khi ở trong phòng thấy đau đầu, cay mắt, rát họng, buồn nôn, chóng mặt, hãy ra chỗ thoáng khí ngay và tăng thông gió. Nếu triệu chứng không giảm sau khi đã ra ngoài, hoặc có khó thở, tức ngực, nên đi khám và kể rõ là vừa tiếp xúc với sơn, keo trong phòng kín.
Người trực tiếp sơn trong nhà nên đeo khẩu trang phù hợp với hơi sơn, làm việc khi cửa mở, nghỉ ra ngoài định kỳ, và đọc phần cảnh báo an toàn trên thùng sơn trước khi bắt đầu. Thùng sơn, dung môi thừa đậy kín, cất ngoài phòng ở, xa bếp lửa và xa tầm tay trẻ nhỏ; giẻ lau dính dung môi không vứt đống trong nhà.
Chọn từ đầu để đỡ mùi, tự đánh giá và kết luận theo bốn mức
Phòng mùi từ lúc mua rẻ hơn khử mùi về sau. Khi chọn sơn tường, ưu tiên sơn gốc nước, loại ghi rõ ít mùi, hàm lượng hợp chất bay hơi thấp trên bao bì. Khi đặt đồ gỗ công nghiệp, hỏi người bán loại ván và cấp phát thải; các cấp phát thải thấp thường được ghi trên chứng từ của ván. Sơn nhà nên làm trước khi dọn vào ở ít nhất vài ngày, đồ gỗ mới nên để ở chỗ thoáng một thời gian trước khi xếp quần áo vào.
Mũi rất nhanh quen mùi, nên đứng trong phòng cả buổi sẽ tưởng hết mùi. Cách đánh giá đỡ sai hơn: mỗi sáng đi ra ngoài trời vài phút, quay vào và ghi một con số từ không đến ba cho mức mùi. Theo dõi con số qua vài ngày sẽ thấy mùi giảm theo nhịp nào, và lúc nào đã đủ nhẹ cho người nhạy cảm quay lại phòng.
Thông gió liên tục: có cơ sở, là cách chính. Than tre, than hoạt tính: tuỳ trường hợp, có ích trong tủ và ngăn kéo kín. Chậu nước, hành tây cắt đôi: kém hơn cách thường. Đóng kín cửa, bật điều hoà, ngủ luôn trong phòng mới sơn: không nên, nhất là với trẻ nhỏ, người mang thai và người có bệnh hô hấp.
Câu hỏi thường gặp
Mùi sơn mới bao lâu thì hết?
Không có con số chung, vì tuỳ loại sơn, độ dày lớp sơn, độ thoáng của phòng và thời tiết. Phần lớn mùi giảm nhiều trong vài ngày đầu nếu thông gió tốt, phần còn lại nhạt dần trong vài tuần. Sơn gốc dầu, sơn PU thường lâu hơn sơn tường gốc nước.
Đặt hành tây cắt đôi trong phòng có hút mùi sơn không?
Không có cơ chế rõ ràng cho thấy hành tây hút được hơi sơn. Cảm giác bớt mùi chủ yếu là do mùi hành lấn đi. Vài ngày sau hành héo, thối thành nguồn mùi mới. Thông gió liên tục hiệu quả hơn nhiều.
Phòng mới sơn bao lâu thì cho trẻ nhỏ ngủ được?
Nên để trẻ ngủ phòng khác ít nhất trong những ngày đầu, tới khi phòng đã được thông gió nhiều ngày và người lớn ra ngoài rồi quay vào không còn ngửi thấy mùi nồng. Nếu phân vân, cứ để thêm vài ngày; trẻ ngủ tạm phòng khác an toàn hơn.
Tủ gỗ công nghiệp mới có mùi hăng cay mắt thì làm gì?
Mở hết cửa tủ, ngăn kéo, để ở chỗ thoáng gió, chưa xếp quần áo vào ngay. Ban đêm đóng tủ với vài túi than hoạt tính, ban ngày lại mở ra. Nếu sau vài tuần mùi vẫn rất nồng, liên hệ người bán để hỏi về loại ván và cấp phát thải.
Có nên bật điều hoà cho mùi sơn nhanh bay không?
Điều hoà chủ yếu tuần hoàn lại không khí trong phòng, không đưa không khí sạch từ ngoài vào bao nhiêu, nên mùi không đi nhanh hơn. Những ngày đầu nên mở cửa và dùng quạt đẩy không khí ra ngoài; khi mùi đã nhẹ mới đóng cửa dùng điều hoà.
Ngửi mùi sơn bị đau đầu thì xử lý thế nào?
Ra ngay chỗ thoáng khí, mở thêm cửa và tăng thông gió cho phòng. Thường triệu chứng giảm khi ra khỏi phòng. Nếu không giảm, hoặc có khó thở, tức ngực, buồn nôn nhiều, nên đi khám và nói rõ đã tiếp xúc với sơn, keo trong phòng kín.