DieuHay.comĐiều Hay
Đồ dùng hỏng vặt: mẹo sửa nào ăn thua

Vết bút bi, bút dạ trên tường sơn và bàn gỗ: cục tẩy, cồn hay khăn ẩm

Vết bút trên tường và bàn gỗ: khăn ẩm hợp mực gốc nước, cồn hoà tan mực bút bi nhưng dễ làm mờ sơn và hỏng vecni, cục tẩy chỉ ăn vết nhẹ. Luôn thử chỗ khuất trước.

Parent seen from behind dabbing a pale painted living room wall with a folded damp cloth beside faint colorful scribbles at child height, soft daylight

Muốn tẩy vết bút trên tường sơn hay bàn gỗ, phải biết hai thứ trước: mực gì và bề mặt gì. Khăn ẩm với chút nước rửa bát loãng lau được phần lớn mực gốc nước và sáp màu trên sơn lau chùi được. Cồn hoà tan mực bút bi và bút dạ dầu, nhưng dễ làm mờ sơn tường loại mờ và làm hỏng lớp vecni cũ trên đồ gỗ. Cục tẩy chỉ ăn vết bút chì và vết mực rất nhẹ trên mặt bóng. Mọi cách đều nên thử ở chỗ khuất trước.

Nhà có trẻ nhỏ thì vết bút trên tường gần như chắc chắn xảy ra. Lời khuyên trên mạng nhiều và trái ngược nhau vì mỗi người gặp một loại mực, một loại sơn. Bài này giúp bạn nhận ra mình đang gặp trường hợp nào, đi từ cách nhẹ tới cách mạnh, và biết khi nào dừng. Mức kiểm chứng: dựa trên tính tan của các loại mực, đặc tính sơn tường và lớp phủ đồ gỗ, cùng hướng dẫn vệ sinh phổ biến của nhà sản xuất sơn, không có phép đo riêng.

Nhận ra mực gì, bề mặt gì trước khi lau

Mực bút bi. Thường là mực gốc dầu, không tan trong nước. Khăn ướt chỉ làm vết lem rộng ra; cần chất tan được dầu như cồn, hoặc chút nước rửa bát để nhũ hoá.

Bút dạ gốc nước, bút lông màu của trẻ. Tan trong nước, thường lau được bằng khăn ẩm nếu xử lý sớm. Loại ghi “có thể giặt sạch” trên vỏ càng dễ.

Bút dạ dầu, bút đánh dấu không xoá. Gốc cồn, bám rất chắc. Cần cồn để hoà tan, nhưng chính cồn lại là thứ dễ làm hỏng bề mặt.

Sáp màu. Là sáp có màu, nằm trên bề mặt. Khăn ẩm với nước rửa bát loãng, hoặc làm ấm nhẹ rồi lau, thường đi được.

Sơn tường mờ và sơn tường bóng. Sơn nước loại mờ, nhất là sơn rẻ hoặc sơn đã cũ, chịu lau chùi kém; chà mạnh dễ bong lớp màu hoặc tạo một mảng bóng khác hẳn xung quanh. Sơn loại bóng hoặc loại ghi chịu lau chùi thì chịu được nhiều hơn.

Mặt gỗ phủ sơn bóng, phủ dầu, hay gỗ mộc. Mặt gỗ phủ lớp sơn cứng bóng thì mực nằm trên lớp phủ, khá dễ lau. Gỗ lau dầu, phủ sáp hay gỗ mộc thì mực thấm vào thớ, rất khó lấy ra. Đồ gỗ cũ phủ vecni kiểu xưa có thể bị cồn làm mềm và loang.

Đi từ cách nhẹ tới cách mạnh

Nguyên tắc là dùng cách nhẹ nhất mà vết bẩn chịu đi, và dừng lại ngay khi thấy bề mặt bắt đầu thay đổi.

  1. Khăn khô hoặc cục tẩy: lau nhẹ vết mới. Cục tẩy chì trắng mềm dùng được cho vết bút chì và vết bút bi rất mờ trên sơn bóng, mặt gỗ phủ bóng.
  2. Khăn ẩm vắt thật kỹ: lau nhẹ theo một chiều, không chà vòng mạnh. Dùng được cho bút dạ gốc nước, bút lông màu, sáp màu.
  3. Khăn ẩm với vài giọt nước rửa bát pha loãng: chấm và lau nhẹ, sau đó lau lại bằng khăn chỉ có nước sạch rồi khăn khô.
  4. Cồn: chấm cồn vào bông hoặc góc khăn, ấn nhẹ lên vết mực để mực tan và thấm sang bông, đổi chỗ bông sạch liên tục. Chấm thấm chứ không chà. Lau lại bằng khăn ẩm rồi khăn khô.
  5. Miếng bọt biển tẩy vết bẩn loại trắng xốp: làm ẩm, lau rất nhẹ tay, chỉ trên diện tích nhỏ.
  6. Nếu vẫn còn: với tường, sơn dặm lại đúng màu; với đồ gỗ quý, nhờ thợ đồ gỗ xử lý lớp phủ.

Mỗi bước đều thử trước ở chỗ khuất cùng loại bề mặt: góc tường sau tủ, mặt dưới bàn, mặt sau cánh tủ. Chờ khô hẳn rồi mới nhìn, vì sơn ướt và sơn khô trông khác nhau.

Cồn và miếng bọt biển trắng: mạnh, nhưng dễ để lại dấu

Cồn hoà tan được mực bút bi và mực bút dạ dầu nên là cách mạnh nhất có sẵn trong nhà. Nhưng cồn cũng hoà tan hoặc làm mềm một số chất trong sơn và lớp phủ. Trên sơn tường mờ, chà cồn có thể làm vùng đó đổi độ bóng hoặc nhạt màu. Trên đồ gỗ cũ phủ vecni kiểu xưa, cồn làm lớp phủ mềm ra, để lại vệt mờ đục hoặc dính. Đó là lý do phải thử ở chỗ khuất, và lý do nên chấm thấm thay vì chà. Cồn dễ bắt lửa, làm ở nơi thoáng, xa bếp đang đun và nến, cất lọ cồn xa tầm tay trẻ.

Miếng bọt biển trắng loại tẩy vết bẩn trông mềm như mút nhưng thật ra là chất mài rất mịn, giống một tờ giấy nhám siêu mịn. Nó tẩy vết bẩn bằng cách mài đi lớp mỏng nhất trên bề mặt, kể cả lớp sơn. Trên tường sơn mờ, lau mạnh tay sẽ để lại một mảng bóng hơn hoặc sáng hơn xung quanh, nhìn nghiêng dưới đèn thấy rõ. Trên mặt gỗ bóng, nó có thể làm mờ lớp phủ. Dùng miếng này rất nhẹ tay, diện tích nhỏ, và chấp nhận dừng khi vết đã nhạt đủ.

Một số mẹo khác hay được nhắc: xịt keo xịt tóc, chấm kem đánh răng, nước tẩy sơn móng tay. Keo xịt tóc có cồn nên tác dụng giống cồn mà thêm keo dính. Nước tẩy sơn móng tay có dung môi mạnh, dễ phá lớp sơn và lớp phủ, mùi nồng; không nên dùng trên tường và đồ gỗ.

Bề mặt nào hợp cách nào

Bảng dưới gợi ý thứ tự thử cho các tình huống hay gặp. “Thử” nghĩa là thử ở chỗ khuất trước.

Bề mặtMực gốc nước, sáp màuMực bút bi, bút dạ dầuTránh
Tường sơn mờKhăn ẩm vắt kỹ, nước rửa bát loãngChấm cồn thật nhẹ sau khi thử; sơn dặm nếu loangChà mạnh, bọt biển trắng diện rộng
Tường sơn bóng, sơn lau chùi đượcKhăn ẩm, nước rửa bát loãngCồn chấm thấm, bọt biển trắng nhẹ tayDung môi mạnh
Giấy dán tườngKhăn hơi ẩm, chấm nhẹRất khó; thử cực nhẹ ở chỗ khuấtLàm ướt nhiều, chà
Gỗ phủ sơn bóng cứngKhăn ẩmCồn chấm thấm, lau khô ngayBọt biển trắng chà lâu
Gỗ cũ phủ vecni, gỗ lau dầuKhăn hơi ẩmHỏi thợ đồ gỗ trước khi dùng cồnCồn, nước tẩy móng tay
Gỗ mộc chưa phủKhăn hơi ẩm, nhanhThường cần chà nhám nhẹ, nhờ thợLàm ướt nhiều, gỗ loang nước

Vết càng mới càng dễ tẩy. Mực để vài ngày, nhất là trên sơn mờ và gỗ thô, thấm sâu hơn và có khi chỉ còn cách sơn lại hoặc xử lý lại lớp phủ.

Nhà có trẻ vẽ lên tường: phòng hơn chữa

Cho trẻ một chỗ được vẽ. Dán một tờ giấy khổ lớn hoặc tấm bảng ở độ cao của trẻ, ở đúng bức tường trẻ hay vẽ. Trẻ vẽ lên tường thường vì muốn một mặt phẳng lớn, có chỗ hợp lệ thì vết trên tường giảm hẳn.

Chọn bút lông màu gốc nước, loại giặt được. Với trẻ nhỏ, bút lông màu ghi “có thể giặt sạch” hay sáp màu dễ lau dễ xử lý hơn nhiều so với bút bi và bút dạ dầu. Cất bút bi, bút dạ dầu của người lớn ở chỗ cao.

Sơn lại thì chọn sơn chịu lau chùi. Khi có dịp sơn lại phòng trẻ, chọn loại sơn ghi chịu lau chùi, độ bóng nhẹ, để những lần sau chỉ cần khăn ẩm.

Nói với trẻ bằng việc làm. Cho trẻ cùng lau vết vẽ bằng khăn ẩm, giải thích tường là chỗ không vẽ và giấy là chỗ vẽ. Không cần la mắng hay phạt nặng; trẻ học nhanh hơn qua việc lặp lại nhẹ nhàng.

Sau khi tẩy: làm khô, kiểm tra và sơn dặm cho khéo

Lau xong, để bề mặt khô hẳn rồi mới đánh giá, tốt nhất chờ tới hôm sau. Tường sơn ẩm luôn sẫm màu hơn, nhìn lúc ướt dễ tưởng còn vết hoặc tưởng đã loang. Bật đèn và nhìn nghiêng dọc theo mặt tường: mảng bóng khác thường, vệt chà, chỗ bong màu sẽ hiện ra theo góc này. Với mặt gỗ, sờ nhẹ xem lớp phủ có bị dính, sần hay không.

Nếu phải sơn dặm, tìm lại đúng loại sơn và mã màu đã dùng, thường còn lưu ở thùng sơn thừa hoặc hỏi người thi công. Sơn mới mua dù cùng màu vẫn có thể lệch nhẹ so với lớp sơn đã cũ vài năm. Dặm một chấm nhỏ thường lộ hơn dặm cả một mảng tới mép tự nhiên như góc tường, khung cửa, chân tường. Dùng con lăn nhỏ thay vì cọ để bề mặt đều như lớp cũ. Lau sạch bụi và để vùng đã lau khô hẳn trước khi sơn.

Với đồ gỗ, nếu lớp phủ đã bị cồn làm mờ, có thể nhờ thợ đồ gỗ đánh lại lớp phủ cục bộ. Tự quét vecni hoặc sơn bóng lên một vệt nhỏ thường để lại viền rõ rệt. Đồ gỗ quý, đồ gỗ thừa kế trong gia đình thì đừng thử, chi phí nhờ thợ nhỏ hơn nhiều so với cái giá của một vết hỏng không sửa lại được.

Tự thử và kết luận

Cách kiểm đơn giản nhất là làm một bảng thử ở chỗ khuất: chọn góc tường sau tủ hoặc mặt dưới bàn, vẽ bốn vạch nhỏ bằng đúng loại bút đã gây ra vết bẩn. Mỗi vạch thử một cách: khăn ẩm, nước rửa bát loãng, cồn chấm thấm, bọt biển trắng nhẹ tay. Chờ bề mặt khô hẳn, nhìn thẳng và nhìn nghiêng dưới đèn, chụp ảnh cùng góc. Cách nào xoá được vạch mà không đổi màu, không đổi độ bóng thì mới dùng cho vết ở chỗ dễ thấy. Bảng thử nhỏ này mất mười lăm phút nhưng tránh được một mảng tường phải sơn lại.

Kết luận theo bốn mức: khăn ẩm và nước rửa bát loãng cho mực gốc nước, sáp màu là có cơ sở. Cồn cho mực bút bi, bút dạ dầu là tuỳ trường hợp: hiệu quả nhưng phải thử trước, vì sơn mờ và gỗ phủ vecni dễ hỏng. Cục tẩy kém hơn cách thường với mực, chỉ hợp vết bút chì. Nước tẩy sơn móng tay trên tường và đồ gỗ là không nên. Vết đã thấm sâu thì sơn dặm hoặc nhờ thợ là cách gọn nhất.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ vẽ bút bi lên tường sơn thì lau bằng gì?

Mực bút bi gốc dầu nên khăn ướt thường chỉ làm lem. Thử chấm cồn vào bông, ấn nhẹ lên vết để mực thấm sang bông, sau đó lau lại bằng khăn ẩm và khăn khô. Luôn thử ở chỗ khuất trước, vì cồn có thể làm mờ sơn tường loại mờ.

Miếng bọt biển trắng có làm hỏng tường không?

Có thể. Miếng này tẩy vết bẩn bằng cách mài rất mịn, nên lau mạnh trên sơn mờ dễ để lại mảng bóng hoặc sáng hơn. Làm ẩm, lau thật nhẹ, diện tích nhỏ, và dừng khi vết đã nhạt đủ.

Vết bút dạ dầu trên bàn gỗ có tẩy được không?

Nếu mặt bàn phủ lớp sơn bóng cứng, cồn chấm thấm thường lấy được phần lớn vết. Nếu là gỗ cũ phủ vecni hoặc gỗ lau dầu, cồn có thể làm hỏng lớp phủ; nên hỏi thợ đồ gỗ trước. Gỗ mộc thấm mực thường phải chà nhám nhẹ.

Có nên dùng nước tẩy sơn móng tay để tẩy vết mực trên tường không?

Không nên. Nước tẩy sơn móng tay chứa dung môi mạnh, dễ làm bong lớp sơn tường, làm mềm lớp phủ đồ gỗ, mùi nồng và dễ cháy. Cồn chấm thấm nhẹ tay là lựa chọn ít rủi ro hơn.

Vết sáp màu trên tường lau thế nào?

Thường lau được bằng khăn ẩm với vài giọt nước rửa bát pha loãng, lau nhẹ theo một chiều. Vết dày có thể cạo bớt phần sáp nổi bằng mép thẻ nhựa trước, rồi mới lau. Sau đó lau lại bằng khăn sạch và để khô.

Tẩy xong tường bị loang màu thì làm sao?

Khi lớp sơn đã đổi màu hoặc đổi độ bóng, lau thêm không làm nó trở lại như cũ. Cách gọn nhất là sơn dặm đúng màu và đúng loại sơn, tốt nhất sơn cả một mảng tới mép tường hoặc góc để vết dặm khó nhận ra.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138