DieuHay.comĐiều Hay
Đồ dùng hỏng vặt: mẹo sửa nào ăn thua

Ngăn kéo gỗ, cửa tủ bị rít: chà nến, xà phòng hay bôi dầu ăn

Chà nến vào rãnh trượt là mẹo đáng làm nhất cho ngăn kéo gỗ rít. Xà phòng chỉ hợp lúc trời khô, còn dầu ăn trơn được vài hôm rồi bắt bụi, ôi mùi và làm ố gỗ.

Close view of hands rubbing a white candle stub along the wooden runner of a pulled out kitchen drawer, sawdust light, warm afternoon sun on old timber

Với ngăn kéo gỗ trượt trên gỗ, chà nến vào rãnh trượt là mẹo có cơ sở và nên thử đầu tiên: sáp tạo một lớp trơn khô, ít bắt bụi, không thấm vào gỗ. Xà phòng cục cũng làm trơn nhưng hút ẩm, mùa nồm dễ làm gỗ trương thêm. Dầu ăn thì nên tránh: trơn được vài hôm, sau đó bắt bụi thành lớp cặn, ôi mùi và để lại vệt ố khó tẩy. Nếu ngăn kéo có ray kim loại hay rít do lệch, phải chỉnh hoặc vệ sinh ray chứ không bôi gì vào gỗ.

Trước khi chọn chất bôi, nên mất hai phút để biết ngăn kéo rít vì đâu, vì có những kiểu rít mà bôi gì cũng vô ích. Bài này đi từ nguyên nhân, so từng chất người ta hay dùng, rồi sang bản lề cửa tủ và ray kim loại. Mức kiểm chứng: dựa trên đặc tính của gỗ, sáp, xà phòng, dầu thực vật và cách làm quen thuộc của thợ mộc, không có phép đo riêng.

Ngăn kéo rít vì đâu, nhìn trước khi bôi

Gỗ trương nở vì ẩm. Gỗ hút hơi nước trong không khí và nở ra theo chiều ngang thớ. Mùa nồm ở miền Bắc, mùa mưa ở miền Nam, ngăn kéo đang trơn bỗng nặng tay, hết mùa thì tự trơn lại. Dấu hiệu là ngăn kéo rít đều suốt hành trình và rít nhiều hơn vào những ngày ẩm.

Ray lệch, ốc lỏng. Ngăn kéo rít ở một đoạn nhất định, hoặc kéo ra bị lệch một bên, chạm cạnh khung, thường do ốc bắt ray lỏng hoặc khung tủ bị xô sau khi dời chỗ. Bôi trơn không chữa được kiểu rít này.

Bụi, vụn rơi vào rãnh. Vụn bánh, cát, ghim kẹp giấy, vụn gỗ cũ kẹt trong rãnh làm ngăn kéo khựng lại hoặc kêu lạo xạo. Hút bụi và lau sạch rãnh là phải làm trước mọi mẹo.

Ngăn kéo quá đầy hoặc đáy bị võng. Nhét quá nặng làm đáy ngăn kéo võng xuống, cạ vào thanh đỡ phía dưới. Bớt đồ, hoặc kê thêm thanh đỡ đáy, sẽ hiệu quả hơn bôi trơn.

Mặt trượt đã mòn thành rãnh. Tủ cũ dùng lâu năm, cạnh trượt mòn thành vệt lõm, ngăn kéo tụt xuống và cạ. Trường hợp này cần thợ mộc dán thêm nẹp hoặc thay thanh trượt.

Chà nến vào ngăn kéo: cách làm cho ăn

Nến trắng thường ở nhà là đủ, loại không màu không mùi càng tốt vì không để lại vệt màu trên gỗ sáng.

  1. Kéo hẳn ngăn kéo ra khỏi tủ. Lau sạch đáy ngăn kéo, hai cạnh trượt và rãnh trong khung tủ bằng khăn khô, hút bụi các góc.
  2. Để gỗ khô hẳn. Nếu đang mùa nồm, có thể bật quạt hoặc để phòng thoáng vài giờ trước khi làm.
  3. Tìm chỗ cạ: thường thấy vệt bóng hoặc vệt sờn trên cạnh ngăn kéo và thanh đỡ. Đó là nơi cần chà sáp nhiều nhất.
  4. Chà mạnh cây nến dọc theo cạnh trượt dưới đáy ngăn kéo, hai mép bên và thanh đỡ trong tủ, đi đi lại lại vài lượt để sáp bám thành lớp mỏng.
  5. Lắp ngăn kéo vào, kéo ra đẩy vào mười mấy lần để sáp dàn đều. Thấy còn nặng ở đoạn nào thì kéo ra chà thêm đúng chỗ đó.
  6. Lau vụn sáp thừa rơi ra. Một lớp sáp thường giữ trơn được khá lâu, khi thấy nặng tay trở lại thì chà thêm.

Không có nến, có thể dùng sáp ong hoặc một mẩu sáp đánh gỗ không màu. Cách này dùng được cả cho cánh cửa gỗ cạ vào khung, cửa sổ gỗ kẹt mùa mưa.

So sánh các chất hay được dùng làm trơn đồ gỗ

Mỗi chất trơn theo một cách khác nhau. Điều quan trọng với đồ gỗ là chất đó có hút ẩm, có thấm vào gỗ, có bắt bụi hay không.

ChấtTrơn được vìMặt tráiHợp với
Nến, sáp ongLớp sáp khô, trơn, không thấmPhải chà lại sau một thời gianGỗ trượt trên gỗ, cửa gỗ kẹt
Xà phòng cục khôLớp xà phòng trơnHút ẩm, mùa nồm dễ nhớt và làm gỗ trươngLúc trời khô, khi không có nến
Dầu ănMàng dầu trơn ban đầuThấm gỗ gây ố, ôi mùi, bắt bụi thành cặn, thu hút côn trùngKhông khuyến khích
Phấn rôm, bột talcHạt bột trượt lên nhauBay bụi, mau hết, lem trắng trên gỗ tốiCứu tạm khi gỗ khô
Ruột bút chì thanThan chì là chất trơn khôĐể lại vệt xám đenRãnh nhỏ, khe khoá cửa
Mỡ, dầu máy chuyên dùngBôi trơn kim loạiKhông dùng cho gỗ, thấm và ốRay bi kim loại, bản lề

Nhìn bảng sẽ thấy dầu ăn là lựa chọn kém nhất, dù tiện tay nhất trong bếp. Phần ố do dầu thấm vào gỗ chưa sơn gần như không tẩy được hết.

Xà phòng và dầu ăn: được lúc đầu, phiền về sau

Xà phòng cục khô chà vào gỗ cũng cho cảm giác trơn ngay, vì vậy mẹo này được truyền rộng như nến. Khác biệt nằm ở độ ẩm. Xà phòng hút hơi nước trong không khí; những ngày nồm, lớp xà phòng mềm ra, nhớt, có khi còn giữ ẩm sát mặt gỗ, làm đúng chỗ đang rít trương thêm. Ở nơi khô hoặc phòng có điều hoà, xà phòng dùng tạm được, lượng thật ít và nên là loại xà phòng cứng, không phải loại mềm nhiều dưỡng ẩm.

Dầu ăn thì hấp dẫn vì có sẵn và trơn tức thì. Nhưng dầu thực vật để lâu sẽ bị oxy hoá, đặc dần và dính, giữ lại bụi thành một lớp cặn sẫm màu. Mặt gỗ thô ở đáy ngăn kéo và thanh trượt hút dầu vào thớ, để lại vết loang thẫm không lau được. Mùi dầu ôi trong ngăn đựng quần áo, khăn trải bàn là cái giá phải trả sau vài tuần. Với ray kim loại, dầu ăn cũng không bền bằng mỡ chuyên dùng mà lại bắt bụi nhanh hơn.

Nếu đã lỡ bôi dầu ăn, lau càng sớm càng tốt bằng khăn khô, rắc bột mì hoặc phấn rôm lên vết dầu để hút bớt, chờ một lúc rồi phủi đi. Sau khi gỗ khô sạch mới chà sáp lên.

Bản lề cửa tủ kêu, cửa xệ và ngăn kéo có ray kim loại

Bản lề kêu cót két. Bản lề kim loại kêu do khô hoặc bám bụi gỉ ở trục. Lau sạch, nhỏ một giọt dầu máy chuyên dùng hoặc xịt chất bôi trơn đúng chỗ trục, đóng mở vài lần và lau dầu thừa. Không dùng dầu ăn vì dầu ăn sẽ đặc lại, dính bụi, sau một thời gian kêu trở lại.

Cửa tủ xệ, hai cánh lệch nhau. Bản lề bật của tủ bếp, tủ quần áo hiện nay có ốc chỉnh cao thấp, ra vào, trái phải. Dùng tô vít đúng cỡ, vặn từng chút một và đóng thử. Đây là việc người không chuyên làm được, miễn là vặn nhẹ tay, không tháo hẳn cánh tủ khi chỉ có một người.

Ngăn kéo có ray bi kim loại. Ray bi rít thường do bụi, tóc, vụn kẹt trong rãnh bi hoặc ray bị cong. Kéo ngăn ra, lau rãnh bằng khăn khô và bàn chải nhỏ, chỉ thêm rất ít mỡ chuyên dùng nếu ray thật sự khô. Ray cong hay bi rơi ra thì thay ray, bôi gì cũng không chữa được.

Tủ đứng không cân. Tủ kê trên sàn lồi lõm bị vặn khung, làm cửa và ngăn kéo cùng rít. Kê chân tủ lại cho phẳng đôi khi chữa được nhiều chỗ một lúc.

Giữ đồ gỗ khỏi trương nở ngay từ đầu

Kê tủ cách tường một khoảng nhỏ. Tủ áp sát bức tường hướng mưa hay tường nhà tắm hút hơi ẩm từ tường sang. Chừa một khe vài đốt ngón tay sau lưng tủ để không khí lưu thông, mặt sau tủ đỡ ẩm, cánh và ngăn kéo đỡ trương.

Mở cửa tủ cho thoáng vào ngày khô. Những ngày hanh khô, nắng nhẹ, mở cửa tủ và kéo ngăn kéo ra một lúc cho hơi ẩm thoát. Ngày nồm thì làm ngược lại: đóng cửa phòng, bật máy hút ẩm hoặc điều hoà chế độ làm khô nếu nhà có.

Không cất đồ còn ẩm vào ngăn kéo. Quần áo chưa khô hẳn, khăn ẩm, giấy tờ vừa dính mưa đưa thẳng vào ngăn kéo là đưa hơi nước vào sát mặt gỗ. Gỗ trương ngay tại chỗ đó, và còn dễ có mùi ẩm.

Mặt gỗ thô nên được phủ. Phần đáy và mặt trong ngăn kéo thường để gỗ mộc, hút ẩm nhanh hơn mặt ngoài đã sơn. Khi tủ còn mới hoặc khi sửa, nhờ thợ quét một lớp dầu phủ hoặc sơn lót mỏng cho mặt trong giúp gỗ đỡ hút ẩm. Không quét lên cạnh trượt nếu chưa chắc lớp phủ khô cứng, vì lớp phủ dính sẽ làm rít hơn.

Tự thử và kết luận

Nhà có hai ngăn kéo cùng rít kiểu giống nhau thì đó là dịp thử có đối chứng: một ngăn chà nến, một ngăn chà xà phòng, cùng lau sạch trước như nhau. Mỗi tuần kéo thử và ghi lại cảm giác nặng nhẹ, ghi cả thời tiết khô hay nồm. Sau một tháng bạn sẽ biết với gỗ nhà mình và khí hậu nhà mình, chất nào giữ trơn lâu hơn. Đừng đem dầu ăn vào phép thử, vì vết ố để lại không gỡ được.

Kết luận theo bốn mức: chà nến hoặc sáp cho ngăn kéo gỗ trượt trên gỗ là có cơ sở. Xà phòng cục là tuỳ trường hợp: được lúc trời khô, kém lúc nồm. Bôi dầu ăn vào đồ gỗ là không nên. Với ray kim loại và bản lề, việc đúng là làm sạch rồi dùng chất bôi trơn chuyên dùng; với ngăn kéo rít do lệch, mòn, quá tải thì chỉnh, kê, bớt đồ chứ không bôi.

Nếu đã chà sáp, đã chỉnh ray, đã bớt đồ mà ngăn kéo vẫn kẹt cứng, đặc biệt ở tủ cổ, tủ gỗ quý hay tủ có khoá, đó là lúc nên gọi thợ mộc xem tận nơi. Cố kéo mạnh ngăn kéo kẹt có thể làm bung mộng, gãy mặt trước hoặc làm rơi cả ngăn đồ nặng xuống chân, nhất là khi trẻ nhỏ ở gần.

Câu hỏi thường gặp

Dùng nến màu chà ngăn kéo có sao không?

Nến màu vẫn trơn như nến trắng nhưng có thể để lại vệt màu trên gỗ sáng hoặc trên quần áo cất trong ngăn. Nên dùng nến trắng không mùi hoặc sáp ong, và chà vào phần đáy, cạnh trượt ít chạm đồ đạc.

Mùa nồm ngăn kéo rít có tự hết không?

Thường có, khi độ ẩm giảm thì gỗ co lại và ngăn kéo trơn trở lại. Trong lúc chờ, chà sáp và để phòng thoáng, hạn chế nhét đồ ẩm vào tủ. Nếu năm nào cũng kẹt nặng, có thể nhờ thợ bào nhẹ cạnh ngăn kéo vào mùa khô.

Có nên bào hoặc chà giấy nhám cạnh ngăn kéo cho bớt chật?

Chỉ nên làm vào mùa khô và bớt rất ít, vì gỗ đang trương mà bào nhiều thì hết mùa ẩm ngăn kéo sẽ lỏng lẻo. Thử chà sáp và kiểm tra ray trước, bào là bước sau cùng.

Lỡ bôi dầu ăn vào ngăn kéo thì làm sao?

Lau ngay bằng khăn khô, rắc bột mì hoặc phấn rôm lên để hút dầu, chờ một lúc rồi phủi và lau lại. Vết dầu đã thấm sâu vào gỗ thô thường khó tẩy hết; sau khi gỗ khô mới chà sáp để làm trơn.

Bản lề tủ kêu có xịt chất bôi trơn đa năng được không?

Được, chỉ xịt đúng trục bản lề, lượng ít và lau phần thừa để không dính lên gỗ hay quần áo. Mở cửa tủ cho thoáng mùi trước khi cất đồ vào, và để xa tầm tay trẻ nhỏ.

Ngăn kéo bị rơi khỏi ray thì lắp lại thế nào?

Kéo hết ray hai bên ra, đặt ngăn kéo vào sao cho ray trên ngăn và ray trong tủ khớp đầu nhau, rồi đẩy đều hai bên. Nhiều loại ray có lẫy nhựa nhỏ để nhả hoặc khoá; xem kỹ trước khi dùng lực, tránh bẻ gãy lẫy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138