Mùi hôi cống trong nhà tắm phần lớn đến từ chỗ nút nước chặn khí trong đường thoát bị cạn hoặc không có, từ tóc và màng nhớt trong phễu thu sàn, hoặc từ chân bồn cầu hở gioăng. Đổ nước vào phễu là cách «có cơ sở» khi nguyên nhân là nút nước cạn do lâu không dùng; nắp chống mùi «tuỳ trường hợp», hợp với phễu không có bẫy nước; còn đổ muối rang nóng hay nước sôi xuống cống thì «không nên».
Chìa khoá là tìm ra mùi lên từ lỗ nào và vì sao. Bài dưới giải thích cách đường thoát nước chặn mùi, từng mẹo làm được gì, cách thử để khoanh vùng lỗ gây mùi chỉ bằng một cuộn màng bọc thực phẩm, và dấu hiệu nào cho thấy đã tới lúc gọi thợ thay vì đổ thêm thứ gì xuống cống.
Đường thoát nước chặn mùi bằng một nút nước
Mọi đường thoát nước trong nhà đều nối về đường ống chung và bể phốt hoặc cống thành phố, nơi có khí mùi trứng thối, mùi khai, mùi ẩm mốc. Để khí ấy không ngược lên nhà, ống được uốn cong thành hình chữ U, chữ P hoặc có cốc chứa nước ngay dưới lỗ thoát. Đoạn cong luôn giữ lại một ít nước, gọi là xi phông hay bẫy nước. Chính lớp nước nhỏ ấy là cái nút chặn khí, chứ không phải nắp inox trên mặt sàn.
Khi nút nước còn đủ, mùi không lên được. Mùi xuất hiện khi nút nước mất đi hoặc chưa từng có. Nút nước mất vì bay hơi ở nhà tắm ít dùng, nhà đi vắng dài ngày, mùa nóng khô. Nó cũng có thể bị hút cạn khi xả nước mạnh ở chỗ khác mà đường ống thiếu ống thông hơi, nghe tiếng ồng ọc ở phễu sàn lúc xả bồn cầu là dấu hiệu.
Nút nước chưa từng có thì thường gặp ở phễu thu sàn lắp loại không có bẫy, hoặc bẫy kiểu nắp chuông đã bị tháo ra để nước thoát nhanh hơn; ở lavabo dùng ống xả mềm thẳng đuột xuống tường, không uốn cong. Những chỗ này mở thẳng xuống cống, và mùi lên liên tục chứ không theo lúc.
Đổ nước giữ xi phông: khi nào ăn thua
Nếu nhà tắm phụ, nhà tắm tầng trên ít ai dùng, hoặc bạn vừa đi xa về và thấy mùi, nguyên nhân rất có thể là nút nước đã bay hơi. Lúc đó chỉ cần đổ một gáo nước vào phễu thu sàn, xả nước lavabo vài giây, xả bồn cầu một lần. Mùi thường hết trong vài phút, và đây là dấu hiệu chẩn đoán luôn: hết mùi nghĩa là đúng bệnh.
Để nút nước lâu bay hơi hơn khi phải đi vắng, nhiều người đổ thêm vài thìa dầu ăn lên mặt nước trong phễu sau khi đã đổ đầy nước. Lớp dầu nổi trên mặt làm nước bốc hơi chậm hơn. Mẹo này có cơ sở vật lý, chỉ cần dùng lượng nhỏ và khi về thì xả nước kèm chút nước rửa bát để dầu không đọng lại thành mảng mỡ.
Một thói quen đơn giản cho nhà tắm ít dùng: mỗi tuần đổ nước vào phễu một lần, có thể gắn vào lịch lau dọn. Nếu đổ nước mà mùi vẫn quay lại sau vài giờ, thì nguyên nhân không nằm ở chỗ nước bay hơi, và cứ đổ tiếp cũng không giải quyết được.
Nắp chống mùi, nút chặn: hợp với trường hợp nào
Với phễu thu sàn không có bẫy nước, cách dễ nhất mà không phải đục sàn là lắp lõi chống mùi vào lòng phễu. Có loại lõi có van lật một chiều, nước chảy xuống thì mở, hết nước thì tự đóng; có loại phao nổi; có loại màng silicon co giãn. Ngoài ra còn nắp silicon đậy lên mặt phễu khi không tắm, bỏ ra khi dùng.
Ưu điểm là rẻ, tự lắp được trong vài phút, và cắt mùi ngay nếu lắp vừa khít. Nhược điểm là tóc, xơ vải, cặn xà phòng bám vào van, làm nó kẹt hở hoặc thoát chậm. Khi đó mùi lại lên, và người ta tưởng nắp hỏng. Lõi chống mùi cần nhấc ra rửa vài tuần một lần, gỡ tóc, rửa màng nhớt.
Nút chặn kiểu nắp đậy rời thì phụ thuộc vào việc người trong nhà nhớ đậy lại. Nhà có trẻ nhỏ, người già, đậy mở hằng ngày rất dễ quên. Kết luận: tuỳ trường hợp. Hợp nhất khi phễu không có bẫy hoặc bẫy đã bị phá. Với phễu có bẫy tốt mà vẫn mùi, nắp chỉ che bớt và nên tìm nguyên nhân khác.
Muối rang nóng, nước sôi và mấy mẹo đổ xuống cống khác
Muối rang nóng. Mẹo này nói rang muối thật nóng rồi đổ xuống phễu để "diệt khuẩn, hết mùi". Muối không bịt được đường khí lên, và lượng muối nhỏ trôi đi theo nước ngay. Không có cơ chế nào rõ ràng giải thích tác dụng lâu dài. Muối nóng rơi vào ống nhựa cũng không có lợi gì. Kết luận: kém hơn cách thường, nếu không muốn nói là vô ích.
Đổ nước sôi. Phần lớn đường ống thoát trong nhà ở là nhựa. Nước đang sôi đổ liên tục có thể làm ống nhựa mềm, biến dạng, mối nối keo bị hở, và khi đó mùi còn lên nhiều hơn. Với màng mỡ, nước nóng vừa phải kèm nước rửa bát là đủ. Kết luận: không nên đổ nước sôi.
Đổ chất thông cống loại mạnh mỗi tuần cho "sạch". Chất thông cống mạnh dùng khi tắc thật, theo đúng nhãn, đeo găng, và tuyệt đối không dùng cùng hoặc ngay sau một chất tẩy khác vì có thể sinh khí độc hoặc phản ứng nóng. Dùng thường xuyên làm hại ống và không xử lý được nút nước cạn.
Đặt viên thơm, xịt nước hoa vào phễu. Mùi thơm trộn mùi cống, che được vài giờ. Nguồn mùi vẫn còn nguyên. Kết luận: kém hơn cách thường.
Vệ sinh phễu thu sàn và xi phông lavabo cho đúng
Ngay cả khi nút nước còn đủ, tóc, cặn xà phòng và màng nhớt bám trong phễu tự nó cũng phân huỷ và bốc mùi. Vệ sinh định kỳ là việc giải quyết được nhiều ca nhất:
- Đeo găng cao su, mở cửa sổ hoặc bật quạt hút.
- Nhấc nắp phễu thu sàn, rút lõi chống mùi nếu có, gỡ hết tóc bằng que hoặc móc nhựa, bỏ vào túi.
- Cọ thành phễu, lõi và nắp bằng bàn chải cũ với nước ấm pha nước rửa bát, xả sạch.
- Với lavabo, đặt chậu hứng bên dưới, vặn tháo cốc xi phông hoặc đoạn ống cong, đổ cặn ra, rửa sạch, lắp lại đúng gioăng, xả nước thử xem có rỉ không.
- Nếu dùng chất tẩy rửa, chỉ dùng một loại theo nhãn, xả kỹ bằng nước; không đổ chất này lên chất khác.
- Xả nước vào phễu để nút nước được làm đầy lại sau khi vệ sinh.
Nhà có người tóc dài, làm việc này vài tuần một lần thường đủ để phễu không bốc mùi và nước không thoát chậm. Lavabo ống xả mềm thẳng thì nên thay bằng ống có đoạn cong hoặc xi phông chuẩn.
Mùi lên lúc nào, nguyên nhân hay gặp và làm gì
Ghi lại mùi xuất hiện khi nào là cách nhanh để đoán nguyên nhân. Bảng dưới gom những tình huống thường gặp; đây là gợi ý để khoanh vùng, không thay cho thợ khi cần.
| Khi nào có mùi | Nguyên nhân hay gặp | Tự làm được | Gọi thợ khi |
|---|---|---|---|
| Đi vắng về, nhà tắm ít dùng | Nút nước bay hơi | Đổ nước, thêm chút dầu khi đi vắng | Đổ nước vẫn không hết |
| Mùi liên tục từ phễu sàn | Phễu không có bẫy hoặc đầy tóc, nhớt | Vệ sinh, lắp lõi chống mùi | Cần thay phễu có bẫy |
| Mùi lúc xả bồn cầu, phễu ồng ọc | Thiếu thông hơi, nút nước bị hút | Đổ nước bù tạm thời | Nên gọi để kiểm ống thông hơi |
| Mùi quanh chân bồn cầu, sàn ẩm | Gioăng chân bồn cầu hở, rò nước | Không nên tự làm nếu chưa quen | Gọi ngay, tránh thấm xuống tầng dưới |
| Mùi khắp nhà, nhiều phễu cùng lúc | Bể phốt đầy, cống chung tắc | Không | Gọi dịch vụ, nhà chung cư báo ban quản lý |
Có một lưu ý an toàn: khí trong hố ga, bể phốt kín có thể rất nguy hiểm cho người chui xuống. Không tự mở và chui xuống hố ga, hầm kỹ thuật kín để kiểm tra; đó là việc của đội có thiết bị.
Nhà mới thuê, nhà mới sửa: nhìn phễu thu sàn biết ngay có bẫy hay không
Khi dọn tới nhà thuê hoặc vừa sửa nhà tắm, bạn có thể tự kiểm loại phễu thu sàn trong vài phút. Nhấc nắp phễu lên, soi đèn pin xuống. Nếu thấy mặt nước đọng ngay bên dưới, hoặc một cái cốc nhựa, cốc inox úp ngược chụp lên miệng ống, đó là phễu có bẫy. Nếu nhìn thẳng xuống thấy lòng ống tối om, không có nước, không có gì chắn, phễu đang mở thẳng xuống cống.
Nhiều nhà tháo bỏ cái cốc úp ngược vì nghĩ nó làm nước thoát chậm, rồi từ đó nhà tắm có mùi. Nếu còn giữ cốc, lắp lại đúng chỗ; nếu mất, mua lõi chống mùi vừa cỡ phễu. Với lavabo, nhìn xuống dưới chậu: ống xả có đoạn cong hình chữ U hoặc một cái cốc tròn là có bẫy; ống mềm thẳng tuột xuống lỗ tường là chưa có, cần uốn cong và cố định hoặc thay xi phông.
Nhà thuê thì báo chủ nhà những chỗ thiếu bẫy, chụp ảnh lại. Đây là việc nhỏ nhưng quyết định chuyện nhà tắm có mùi quanh năm hay không, và sửa từ đầu thì rẻ hơn nhiều so với chịu mùi cả năm.
Khoanh vùng bằng màng bọc thực phẩm và kết luận theo bốn mức
Muốn biết mùi lên từ lỗ nào, dùng màng bọc thực phẩm phủ kín phễu thu sàn, dán mép bằng băng dính, để một ngày. Hôm sau nếu mùi trong nhà tắm giảm rõ và màng hơi phồng lên, đó là lỗ gây mùi. Lần lượt làm với từng phễu, với lỗ tràn của lavabo, mỗi lần một chỗ, sẽ khoanh được thủ phạm mà không phải đổ thứ gì xuống cống. Nếu phủ hết các lỗ mà vẫn có mùi, hãy nghĩ tới chân bồn cầu hoặc đường ống trong tường.
Đổ nước giữ xi phông: có cơ sở khi nút nước cạn do ít dùng; thêm chút dầu khi đi vắng lâu. Nắp, lõi chống mùi: tuỳ trường hợp, hợp với phễu không có bẫy, phải vệ sinh định kỳ. Muối rang nóng: kém hơn cách thường. Nước sôi, chất thông cống mạnh dùng hằng tuần: không nên. Mùi quanh chân bồn cầu, mùi kèm tiếng ồng ọc hay mùi khắp nhà là việc của thợ.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhà tắm lâu không dùng lại có mùi hôi cống?
Vì lớp nước trong xi phông, thứ chặn khí từ cống lên, đã bay hơi hết. Đổ một gáo nước vào phễu thu sàn, xả nước lavabo và bồn cầu là thường hết mùi sau vài phút. Nếu đi vắng lâu, đổ thêm chút dầu ăn lên mặt nước để chậm bay hơi.
Đổ muối rang nóng xuống cống có hết mùi không?
Không có cơ chế rõ ràng nào cho thấy muối nóng chặn được khí cống. Muối trôi theo nước, không bịt được đường khí lên. Mùi cống phần lớn do nút nước cạn, phễu không có bẫy hoặc đầy tóc, nên xử lý những nguyên nhân đó thay vì rang muối.
Có nên đổ nước sôi xuống phễu thu sàn để diệt khuẩn?
Không nên, vì đa số ống thoát trong nhà là nhựa, nước đang sôi có thể làm ống biến dạng, mối nối hở và mùi còn nặng hơn. Nước ấm vừa phải kèm nước rửa bát đủ để làm sạch màng mỡ, cặn xà phòng.
Lõi chống mùi phễu thu sàn bao lâu phải vệ sinh?
Thường vài tuần một lần, sớm hơn nếu nhà có người tóc dài hoặc thấy nước thoát chậm. Tóc và cặn xà phòng bám vào van làm nó kẹt hở, mùi lại lên. Nhấc lõi ra, gỡ tóc, cọ bằng bàn chải với nước rửa bát rồi lắp lại.
Mùi hôi quanh chân bồn cầu có tự xử lý được không?
Mùi kèm sàn ẩm quanh chân bồn cầu thường do gioăng chân bồn cầu hở, vừa gây mùi vừa có thể rò nước xuống tầng dưới. Việc này cần tháo bồn cầu và thay gioăng, nên gọi thợ nếu bạn chưa từng làm.
Xả bồn cầu thì phễu sàn kêu ồng ọc và bốc mùi là sao?
Đó thường là dấu hiệu đường ống thiếu hoặc tắc ống thông hơi, khiến nước xả mạnh hút luôn nút nước trong xi phông phễu sàn. Đổ nước bù chỉ đỡ tạm thời; nên gọi thợ kiểm tra thông hơi, nhà chung cư thì báo ban quản lý.