Lau kính bằng giấy báo cũ có cơ sở: giấy báo thấm nước nhanh, hơi ráp nên miết được vệt bẩn, và không rụng xơ như khăn bông. Đó là lý do ông bà ta quen dùng. Nhưng ngày nay khăn sợi nhỏ và cây gạt kính cho mặt kính trong đều hơn, không bẩn tay, không lem mực lên khung cửa sáng màu, nên giấy báo chỉ còn đáng dùng khi nhà sẵn có và không có thứ khác.
Kết luận của Điều Hay: có cơ sở nhưng kém hơn cách thường hiện nay. Mức kiểm chứng: dựa trên tính chất giấy in và nguyên nhân thường gặp gây vệt trên kính; bài không dựa vào phép đo nào, phần "tự thử" ở cuối giúp bạn so trên chính cửa kính nhà mình.
Vì sao giấy báo từng là "khăn lau kính" của cả một thế hệ
Vài chục năm trước, nhà nào cũng có chồng báo cũ, còn khăn lau chuyên dụng thì hiếm. Khăn bông, khăn vải cũ lau kính để lại xơ bám lấm tấm, nhìn ngược sáng thấy rõ từng sợi. Giấy báo thì không có xơ dài, vo lại thành nắm vừa tay, ướt một lúc vẫn chưa nát, lau xong vứt đi không phải giặt. Mọi điểm đó cộng lại thành một thói quen hợp lý cho thời ấy.
Giấy in báo làm từ bột gỗ ít tẩy, sợi ngắn, mặt hơi nhám. Khi vo nhàu, nó thành một nắm có nhiều cạnh nhỏ, vừa thấm nước vừa miết được lớp bụi mỏng. Có người còn tin mực in để lại một lớp mỏng giúp kính lâu bám bụi; điều này chưa có gì chắc chắn, và mực in ngày nay cũng khác mực in ngày xưa.
Một lý do nữa ít ai nói ra: lau bằng giấy báo buộc người lau phải dùng nước ít, lau khô liền tay, vì giấy ướt quá sẽ rách. Chính thói quen dùng ít nước và lau tới khô mới là thứ làm kính không vệt, nhiều hơn là bản thân tờ báo.
Hiểu được điểm này, bạn sẽ thấy cách lau kính tốt nhất hôm nay vẫn giữ nguyên tinh thần đó, chỉ thay dụng cụ.
Vết mờ trên kính thường do đâu
Nước còn đọng rồi tự khô. Nước máy có khoáng; khi giọt nước tự bay hơi trên kính, khoáng ở lại thành đốm và vệt. Nhà dùng nước giếng khoan hay nước cứng sẽ thấy rõ hơn.
Dùng quá nhiều nước rửa. Nhiều người cho cả thìa nước rửa bát vào xô để "sạch hơn". Lượng chất tẩy dư đọng lại thành màng mỏng, lau khô vẫn thấy vệt cầu vồng khi nắng chiếu.
Lau khi kính đang nóng nắng. Kính hướng tây buổi chiều nóng đến mức nước bay hơi trước khi kịp lau khô, để lại vệt theo đường đi của khăn.
Khăn bẩn hoặc còn sót nước xả vải. Khăn đã giặt với nước xả vải có lớp sáp mềm, lau lên kính thành màng mờ. Khăn bám dầu mỡ từ bếp cũng vậy.
Bẩn từ phía bên kia. Lau mãi một mặt mà vệt không mất, có khi vệt nằm ở mặt ngoài. Mẹo kiểm: lau mặt trong theo chiều ngang, mặt ngoài theo chiều dọc, vệt chạy chiều nào thì biết nó ở mặt nào.
Kính cũ bị mờ do cát bụi mài lâu năm. Cửa kính sát đường lớn, gần công trình, sau nhiều năm có thể mờ nhẹ vì bề mặt bị mài li ti. Đây không phải vết bẩn nên lau kiểu gì cũng không trong lại như mới. Nhận ra điều này giúp bạn khỏi mất công thử hết mẹo này đến mẹo khác, kể cả giấy báo.
Lau kính bằng giấy báo đúng cách nếu bạn vẫn muốn dùng
Giấy báo vẫn dùng được, nhất là cho gương nhỏ, kính bàn, kính tủ. Thứ tự làm cho ít vệt:
- Phủi bụi khô trước bằng chổi lông hoặc khăn khô. Lau ướt ngay lên lớp bụi dày sẽ thành bùn loang.
- Pha nước ấm với vài giọt nước rửa bát, chỉ vài giọt cho cả xô. Lau một lượt bằng khăn hoặc mút ẩm để làm sạch bẩn bám.
- Vo một tờ báo thành nắm, miết lên kính khi kính còn hơi ẩm, theo đường chữ Z từ trên xuống.
- Đổi sang nắm giấy khô mới khi nắm cũ bắt đầu mềm ướt. Giấy ướt nhão vừa rách vừa để lại vụn.
- Lau phần mép và góc kính sau cùng, vì nước hay đọng ở đó.
Đeo găng mỏng nếu không muốn đen tay. Đừng dùng giấy báo cho khung cửa nhựa trắng, ron cao su sáng màu hay tường sơn sát kính: mực có thể lem sang, nhất là khi giấy ướt.
Chọn trang giấy in ít mực, ít ảnh màu, và bỏ những tờ giấy bóng như tờ quảng cáo, bìa tạp chí: giấy bóng có lớp phủ, không thấm nước, lau chỉ đẩy nước đi vòng quanh.
Cách thường thấy ngày nay: khăn sợi nhỏ và cây gạt kính
Khăn sợi nhỏ (khăn microfiber) có sợi rất mảnh, kẹp được bụi và hút nước tốt mà không rụng xơ, giặt dùng lại hàng trăm lần. Cây gạt kính có lưỡi cao su gạt sạch nước trong một đường, không cho giọt nước kịp tự khô. Hai thứ này làm đúng việc mà giấy báo cố làm, chỉ là đều hơn và nhanh hơn với mặt kính rộng.
Cách làm thường thấy với cửa kính ban công: phủi bụi, lau ướt bằng mút có nước pha vài giọt nước rửa bát, gạt từ trên xuống theo từng làn chồng mép lên nhau, sau mỗi đường lau lưỡi gạt bằng khăn khô, cuối cùng dùng khăn sợi nhỏ khô lau viền và các giọt còn sót. Kính rộng làm cách này thường nhanh hơn dùng giấy báo, lại ít vệt hơn.
Với gương nhà tắm, kính nhỏ, chỉ cần một khăn sợi nhỏ hơi ẩm lau trước, một khăn khô lau sau. Khăn sợi nhỏ phải giặt riêng, không dùng nước xả vải, phơi khô hẳn; khăn đã bám nước xả vải hay dầu mỡ thì dù tốt cũng để lại vệt.
Lau kính phía ngoài ở nhà cao tầng thì an toàn đặt trước: chỉ lau phần với tay tới khi đứng vững trên sàn, không trèo ra lan can, không đứng trên ghế sát cửa sổ mở. Phần ngoài với không tới để thợ có dây an toàn làm, hoặc dùng cây gạt có cán dài.
So nhanh ba cách lau kính có sẵn
Bảng dưới so theo những gì người lau thường quan tâm. Đánh giá là tham khảo theo cơ chế, không phải số đo.
| Tiêu chí | Giấy báo cũ | Khăn bông, khăn vải cũ | Khăn sợi nhỏ và gạt kính |
|---|---|---|---|
| Rụng xơ | Gần như không | Có, thấy rõ khi ngược sáng | Gần như không |
| Thấm nước | Tốt lúc đầu, mau nhão | Tốt nhưng hay để lại vệt ẩm | Tốt, gạt sạch nước nhanh |
| Bẩn tay, lem mực | Có thể có | Không | Không |
| Kính rộng, cửa ban công | Chậm, tốn nhiều giấy | Dễ để vệt | Nhanh và đều nhất |
| Gương nhỏ, kính bàn | Dùng tạm được | Kém | Tốt |
| Chi phí lâu dài | Gần như không tốn nếu có sẵn báo | Không tốn | Mua một lần, dùng lâu |
Nếu nhà vẫn đặt báo giấy hay có sẵn giấy gói, dùng giấy báo cho gương nhỏ không có gì sai. Nhưng nếu bạn đang định giữ lại chồng báo chỉ để lau kính, một chiếc khăn sợi nhỏ gọn hơn nhiều.
Những loại kính cần cách khác: gương nhà tắm, kính bếp, kính có phim dán
Gương nhà tắm. Gương hay mờ vì hơi nước tắm cuốn theo xà phòng, dầu gội bám lên thành lớp màng. Lau ướt bằng nước ấm pha thật ít nước rửa bát, sau đó lau khô. Giấy báo dùng cho gương nhỏ được, nhưng tránh để nước đọng ở mép dưới gương: nước ngấm vào lớp tráng bạc phía sau lâu ngày làm mép gương đen loang, không sửa lại được.
Kính tủ bếp, kính chắn dầu sau bếp. Đây là dầu mỡ, không phải bụi. Giấy báo khô chỉ đẩy dầu đi chỗ khác. Lau trước bằng khăn ấm có nước rửa bát cho tan dầu, rửa lại bằng nước sạch, rồi mới lau khô bằng giấy hoặc khăn sợi nhỏ.
Kính có dán phim cách nhiệt, phim mờ. Mặt có phim mềm hơn kính, dễ xước. Không chà giấy báo khô, không dùng lưỡi dao cạo, chỉ dùng khăn mềm ẩm. Mép phim tránh để nước ngấm vào.
Kính khung gỗ, khung sơn. Lau ít nước, không để nước chảy xuống chân khung. Mực từ giấy báo ướt và nước đọng đều có thể để lại vết trên gỗ sơn sáng màu.
Kính cường lực cửa tắm đứng. Thường có cặn vôi do nước bắn hằng ngày. Thứ giúp nhiều nhất là gạt nước ngay sau khi tắm xong, mỗi lần một phút. Cặn đã bám thì xem bài về tẩy cặn vôi bằng chanh, giấm.
Tự thử trên một ô kính nhà mình
Cách so công bằng nhất: chọn một cửa kính có hai ô giống nhau, cùng hướng nắng, cùng độ bẩn. Lau ô bên trái bằng giấy báo, ô bên phải bằng khăn sợi nhỏ, dùng chung một xô nước pha, cùng lúc trong ngày, lúc kính không bị nắng chiếu trực tiếp.
Xem kết quả ở hai thời điểm: ngay sau khi lau, nhìn xiên theo ánh sáng từ ngoài vào để thấy vệt; và vài ngày sau, xem ô nào bám bụi lại nhanh hơn. Chụp ảnh ở cùng góc để so, vì nhìn bằng mắt thường dễ thiên về cách mình quen.
Nếu hai ô trông như nhau, cứ dùng cái gì tiện cho nhà mình. Nếu ô lau giấy báo có vệt mờ, hãy thử lại một lần nữa với ít nước hơn và đổi giấy khô thường xuyên hơn, trước khi kết luận. Nhiều khi vấn đề nằm ở lượng nước rửa, không nằm ở tờ giấy.
Ghi lại những gì bạn thấy: hướng kính, loại nước, lượng nước rửa đã dùng. Lần lau tổng vệ sinh sau, nhất là dịp cuối năm, bạn sẽ có ngay cách làm hợp với nhà mình.
Câu hỏi thường gặp
Lau kính bằng giấy báo có sạch hơn khăn không?
So với khăn bông cũ thì có thể sạch hơn vì không rụng xơ. So với khăn sợi nhỏ và cây gạt kính thì thường không bằng, nhất là với kính rộng. Điều quyết định độ trong vẫn là dùng ít nước rửa và lau khô kịp.
Mực trên giấy báo có làm bẩn kính không?
Trên mặt kính thường không để lại vết vì kính trơn, lau tiếp là đi. Nhưng mực có thể lem sang khung nhựa trắng, ron cao su sáng màu và tay người lau, nhất là khi giấy ướt. Đeo găng và tránh chạm vào khung.
Vì sao lau kính xong vẫn còn vệt mờ?
Thường do dùng quá nhiều nước rửa, lau lúc kính đang nóng nắng, nước tự khô để lại khoáng, hoặc khăn còn dính nước xả vải. Giảm lượng nước rửa xuống vài giọt mỗi xô và lau khô ngay là cách sửa nhanh nhất.
Có nên dùng giấm để lau kính không?
Giấm pha loãng giúp với vệt khoáng do nước cứng, nhưng không cần thiết cho bụi thông thường. Không pha giấm chung với chất tẩy rửa khác, và lau lại bằng nước sạch nếu kính gần khung nhôm hoặc đá tự nhiên.
Giấy vệ sinh, khăn giấy có thay được giấy báo không?
Không nên. Giấy vệ sinh và khăn giấy mềm, mau nát và để lại vụn bám trên kính. Nếu không có giấy báo hay khăn sợi nhỏ, một khăn cotton cũ đã giặt kỹ không có nước xả vải vẫn tốt hơn.
Lau kính cửa sổ phía ngoài ở chung cư thế nào cho an toàn?
Chỉ lau phần với tới khi đứng vững trên sàn, không trèo ra lan can hay đứng ghế sát cửa sổ mở. Dùng cây gạt cán dài cho phần xa hơn, còn phần không với tới thì để thợ có dây an toàn làm.