DieuHay.comĐiều Hay
Lau dọn bằng đồ có sẵn trong nhà

Nước vo gạo rửa bát, rửa rau: sạch hơn thật hay chỉ là thói quen

Nước vo gạo có chút tinh bột nên tráng nồi mỡ, bát mỡ đỡ nhờn, giúp bớt nước rửa bát. Còn với rau, chưa có gì cho thấy nó sạch hơn rửa kỹ dưới vòi nước chảy.

Overhead shot of a woman pouring cloudy white rice rinse water from a metal pot into a greasy wok in a home sink, Vietnamese kitchen, soft daylight from a window

Nước vo gạo có một lượng nhỏ tinh bột và cám, nên dùng để tráng trước nồi chảo, bát đĩa dính mỡ thì mỡ bớt nhờn, sau đó rửa với ít nước rửa bát hơn. Đó là phần mẹo có cơ sở. Còn chuyện rửa rau bằng nước vo gạo "sạch hơn", "khử được thuốc" thì chưa có căn cứ đáng tin; rửa rau sạch chủ yếu nhờ nước sạch chảy và rửa nhiều lần.

Kết luận của Điều Hay: với bát đĩa là tuỳ trường hợp (hợp với đồ dính mỡ nhẹ, cần tráng lại nước sạch); với rau là kém hơn cách thường. Mức kiểm chứng: dựa trên thành phần nước vo gạo và khuyến nghị rửa rau quả phổ thông về an toàn thực phẩm; các ví dụ trong bài là ví dụ giả định.

Trong nước vo gạo có gì

Khi vo gạo, nước cuốn theo lớp bụi cám, mảnh vỡ hạt gạo và một ít tinh bột bám ngoài hạt. Vì thế nước đục trắng như sữa loãng. Lượng tinh bột này không nhiều, nước càng về lần vo sau càng trong. Gạo xát kỹ, gạo đã được làm sạch sẵn thì nước vo trong hơn gạo xát dối.

Tinh bột và cám có một khả năng nhỏ: chúng bám lấy giọt dầu, làm dầu khó dính lại lên bề mặt trơn. Đây là lý do một số người thấy nồi chiên tráng nước vo gạo bớt nhờn hơn tráng nước lã. Nó không giống chất tẩy rửa, vốn có chất hoạt động bề mặt làm dầu tan thành hạt nhỏ lơ lửng trong nước, nhưng có ích cho lượt tráng đầu.

Nước vo gạo cũng mang theo bụi, vỏ trấu vụn, đôi khi cả mọt chết, đất cát nếu gạo không sạch. Và vì có tinh bột, nó là môi trường tốt cho vi sinh vật: để ngoài trời nóng vài giờ là bắt đầu có mùi chua, để qua đêm thì đã lên men. Nước vo gạo vì thế không phải là "nước sạch hơn nước máy" mà là nước đã bẩn đi một chút, có lẫn chút tinh bột.

Hiểu được hai mặt này thì dễ biết dùng nó vào đâu: vào bước tráng trước, ở những đồ không cần sạch tuyệt đối sau bước đó, và dùng khi nước còn mới.

Dùng nước vo gạo rửa bát cho có ích

Cách tận dụng thường thấy, hợp với nhà nấu cơm hằng ngày và muốn bớt nước rửa bát:

  1. Vo gạo vào chậu riêng, giữ lại nước của lần vo thứ nhất hoặc thứ hai, nước lần đầu có nhiều bụi hơn thì bỏ nếu gạo bẩn.
  2. Dùng trong vòng một hai giờ, trước khi nước có mùi chua. Không để dành sang hôm sau.
  3. Đổ nước vo gạo vào chảo, nồi vừa chiên xào khi còn ấm, dùng giấy hoặc khăn lau bếp gạt bỏ phần mỡ đọng trước, rồi lắc tráng, đổ đi.
  4. Ngâm bát đĩa có mỡ trong chậu nước vo gạo vài phút, dùng miếng rửa chà qua.
  5. Rửa lại bằng một lượng nhỏ nước rửa bát, sau đó tráng hai lượt nước sạch. Bước này không được bỏ, vì nước vo gạo để lại tinh bột và bụi.

Kết quả nên chờ đợi: bát nồi bớt nhờn trước khi vào bồn rửa, nên lượng nước rửa bát cần dùng ít hơn đôi chút, miếng rửa cũng bớt bết dầu. Không chờ đợi nước vo gạo một mình làm sạch hoàn toàn bát dính mỡ đặc như chảo rán cá.

Rửa rau bằng nước vo gạo: lời đồn và điều đã biết

Lời đồn. Nhiều người truyền rằng ngâm rau trong nước vo gạo mười lăm phút sẽ "hút" bớt thuốc bảo vệ thực vật, vì nước vo gạo có tính kiềm hay vì tinh bột hút chất bẩn. Có người còn coi đây là cách "khử độc" rau mua ở chợ.

Điều đã biết. Khuyến nghị an toàn thực phẩm phổ thông về rửa rau quả tập trung vào việc rửa dưới vòi nước sạch đang chảy, chà nhẹ bằng tay, bỏ lá già, lá dập, rửa nhiều lần. Chưa có khuyến nghị chính thức nào đề xuất dùng nước vo gạo để làm sạch hoá chất trên rau. Nước vo gạo không có tính kiềm đáng kể, và lượng tinh bột trong đó không có cơ chế rõ ràng để kéo thuốc bám trên lá ra.

Rủi ro thật. Ngâm rau trong nước vo gạo đã để lâu nghĩa là ngâm rau trong nước có vi sinh vật đang phát triển. Rau ăn sống như xà lách, rau thơm sau đó chỉ tráng sơ thì có thể mang thêm bẩn chứ không bớt. Ngâm lâu cũng làm rau mềm, mất bớt chất tan trong nước.

Điều thật sự giúp. Rửa từng lá với rau ăn sống, rửa dưới vòi chảy, thay nước vài lượt nếu rửa trong chậu, gọt vỏ củ quả khi có thể, mua rau ở nơi rõ nguồn gốc. Nếu lo dư lượng thuốc, nguồn mua quan trọng hơn mọi cách ngâm.

Khi nghi ngộ độc. Nếu sau khi ăn rau có đau bụng, nôn, tiêu chảy kéo dài, hoặc có người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai có biểu hiện bất thường, đi khám thay vì tự xử lý.

Nước vo gạo hợp với việc gì, không hợp với việc gì

Gom lại theo từng việc trong bếp, để biết lúc nào giữ lại nước vo gạo, lúc nào đổ đi cho gọn.

ViệcCó nên dùng nước vo gạoLý do
Tráng nồi chảo dính mỡ trước khi rửaCóBớt nhờn, đỡ nước rửa bát; vẫn cần rửa lại
Ngâm bát đĩa thườngTuỳ, không hơn nước lã nhiềuBát không mỡ thì nước nào cũng được
Rửa rau ăn sốngKhôngKhông sạch hơn nước chảy, có thể thêm vi sinh
Rửa rau nấu chínKhông cầnVẫn phải rửa lại nước sạch, tốn thêm bước
Ngâm thịt, cáKhông khuyến khíchThịt cá ngâm lâu trong nước chứa tinh bột dễ nhớt, khó bảo quản
Lau bếp, lau sàn bếpKhông nênĐể lại tinh bột dính, khô thành vệt và hút bụi
Tưới câyCó thể, với lượng vừa phảiXem bài riêng về nước vo gạo tưới cây ở mục cây cảnh

Nhìn bảng sẽ thấy nước vo gạo thật ra chỉ hợp với một hai việc. Giữ nó lại cho đúng những việc đó, phần còn lại đổ đi mà không cần áy náy.

Muốn bớt nước rửa bát: những cách khác hiệu quả hơn

Nếu mục đích thật sự của bạn là bớt nước rửa bát và bớt dầu mỡ đổ xuống cống, nước vo gạo chỉ là một trong vài cách, và chưa chắc là cách được việc nhất. Những thói quen dưới đây thường giúp nhiều hơn:

  • Gạt mỡ thừa ra trước: dùng giấy lau bếp đã dùng, giấy gói, vỏ rau gạt mỡ đọng ở chảo, đĩa vào túi rác. Mỡ không vào bồn rửa thì không cần chất tẩy để kéo nó ra.
  • Rửa theo thứ tự từ ít bẩn tới nhiều bẩn: cốc, bát cơm trước, đĩa thức ăn sau, nồi chảo cuối cùng. Miếng rửa và nước rửa đỡ bị dầu làm bết từ đầu.
  • Dùng nước ấm cho đồ dính mỡ: mỡ động vật đông lại ở nhiệt độ thấp, gặp nước ấm thì mềm ra, chất tẩy làm việc dễ hơn.
  • Pha nước rửa bát vào một bát nhỏ rồi nhúng miếng rửa, thay vì bóp thẳng vào miếng rửa mỗi lần. Cách này thường dùng ít hơn mà vẫn đủ bọt.
  • Ngâm nồi cháy, nồi dính cơm bằng nước ấm ngay khi nấu xong, không để khô lại tới tối.
  • Không ngâm bát đĩa qua đêm trong chậu nước bẩn: vừa sinh mùi vừa làm miếng rửa và chậu nhanh hôi.

Kết hợp những thói quen này, nước vo gạo trở thành phần phụ thêm cho ai muốn tận dụng, không phải thứ quyết định chuyện tiết kiệm.

Vì sao thói quen này vẫn được giữ

Ở nhiều gia đình, rửa bát bằng nước vo gạo là thói quen từ thời chưa có nước rửa bát đóng chai, khi người ta dùng tro bếp, bồ kết, nước vo gạo cho mọi việc trong nhà. Thời đó, tận dụng nước vo gạo là cách tiết kiệm có ý nghĩa thật vì nước phải gánh, chất tẩy rửa phải mua bằng tiền ít ỏi.

Ngày nay ý nghĩa tiết kiệm vẫn còn nhưng nhỏ hơn. Cái được thêm là cảm giác dùng thứ gì đó "lành" hơn hoá chất. Cảm giác này dễ hiểu, nhưng cũng dễ dẫn tới chỗ tin rằng nước vo gạo làm được những việc mà nó không làm được, như rửa rau sạch thuốc.

Một cách nghĩ cân bằng hơn: nước vo gạo là thứ dư ra mỗi ngày, có ích cho một vài việc nhỏ. Dùng nó như một bước tráng trước giúp giảm nước rửa bát và giảm lượng dầu mỡ đổ xuống cống. Không dùng nó thay cho các bước làm sạch chính.

Nếu nhà bạn thích giữ thói quen này, chỉ cần giữ hai nguyên tắc: dùng khi nước còn mới, và luôn tráng lại bằng nước sạch.

Tự thử: nước vo gạo có bớt được nước rửa bát ở nhà bạn không

Một cách thử đơn giản trong một tuần: ba ngày đầu rửa bát như thường lệ, đong lượng nước rửa bát mỗi lần bằng một thìa hoặc nắp chai và ghi lại. Ba ngày sau tráng nồi chảo, bát mỡ bằng nước vo gạo trước rồi mới rửa, cũng đong và ghi lại. Cố giữ thực đơn giống nhau về mức dầu mỡ, ví dụ cùng có một món chiên mỗi ngày.

Ví dụ giả định: tuần đầu trung bình hai nắp mỗi lần rửa, tuần sau một nắp rưỡi. Con số của nhà bạn có thể khác hẳn, và đó mới là con số có ý nghĩa với bạn. Nếu không khác gì, có thể nhà ít đồ chiên rán, bước tráng không giúp nhiều.

Để ý thêm mùi của miếng rửa bát và bồn rửa sau một tuần. Nếu nước vo gạo đọng lại trong bồn, miếng rửa có thể có mùi chua nhanh hơn. Khi đó phải xả bồn kỹ hơn và vắt khô miếng rửa sau mỗi lần dùng.

Với rau, không cần thử. Phép thử ở nhà không đo được dư lượng thuốc, nên mắt nhìn "rau trông sạch hơn" không nói lên gì. Cứ rửa dưới nước chảy, rửa từng lá với rau ăn sống.

Câu hỏi thường gặp

Nước vo gạo rửa bát có sạch không?

Nước vo gạo giúp tráng bớt mỡ ở lượt đầu, nhưng không làm sạch hoàn toàn như nước rửa bát và có để lại tinh bột, bụi gạo. Sau khi tráng bằng nước vo gạo vẫn cần rửa lại với một ít nước rửa bát và tráng nước sạch.

Rửa rau bằng nước vo gạo có khử được thuốc trừ sâu không?

Chưa có căn cứ đáng tin cho thấy nước vo gạo làm sạch dư lượng thuốc trên rau tốt hơn nước sạch. Khuyến nghị phổ thông là rửa dưới vòi nước chảy, rửa từng lá với rau ăn sống, bỏ lá dập và chọn nguồn mua rõ ràng.

Nước vo gạo để được bao lâu?

Nên dùng trong vòng một hai giờ. Nước vo gạo có tinh bột nên ở nhiệt độ phòng, nhất là mùa nóng, nhanh chuyển chua và có vi sinh vật phát triển. Có mùi chua là đổ đi, không dùng cho việc gì liên quan tới đồ ăn.

Nên dùng nước vo gạo lần đầu hay lần thứ hai?

Lần đầu thường có nhiều bụi, trấu vụn và cám hơn, lần hai trong hơn nhưng vẫn có tinh bột. Nếu gạo sạch, nước lần đầu dùng tráng nồi chảo vẫn được; gạo bẩn hay có mọt thì bỏ nước lần đầu.

Có nên dùng nước vo gạo lau sàn, lau bếp không?

Không nên. Tinh bột trong nước vo gạo khô lại thành vệt dính trên mặt bếp, mặt sàn và hút bụi, còn tạo mùi chua nếu đọng ở khe. Lau bếp dùng khăn ấm có chút nước rửa bát rồi lau lại nước sạch sẽ hợp hơn.

Ngâm rau lâu trong nước vo gạo có sao không?

Ngâm lâu làm rau mềm, mất bớt chất tan trong nước, và nếu nước vo gạo đã để lâu thì còn có thể thêm vi sinh vật vào rau. Rau ăn sống càng không nên ngâm kiểu này, rửa nhiều lần dưới nước chảy là đủ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138