Hấp một bát nước có chanh hoặc giấm trong lò vi sóng vài phút rồi để yên cho hơi nước làm mềm vết bẩn là mẹo có cơ sở và đáng giữ. Thứ làm việc chính là hơi nước: nó thấm vào vết thức ăn khô bắn trên thành lò, làm chúng bong ra khi lau. Chanh, giấm giúp một phần với mùi, chút ít với vết dầu, nhưng hấp nước lã cũng đã được phần lớn hiệu quả.
Kết luận của Điều Hay: có cơ sở, với một lưu ý an toàn về nước sôi đột ngột. Mức kiểm chứng: dựa trên cơ chế hơi nước làm mềm cặn và khuyến cáo sử dụng lò vi sóng phổ biến của các nhà sản xuất; thời gian nêu trong bài là khoảng tham khảo, lò mỗi nhà một công suất khác nhau.
Vì sao hấp hơi lại làm lau lò dễ hơn
Vết bẩn trong lò vi sóng phần lớn là thức ăn bắn ra khi hâm: nước sốt, canh, mỡ, cơm. Chúng bám lên thành lò, bị hâm đi hâm lại nhiều lần nên khô cứng như một lớp keo mỏng. Lau khô thì phải cạy, dễ làm xước lớp sơn trong lò.
Khi đun bát nước trong lò, hơi nước bốc lên đọng lại trên thành lò và mặt trong cửa. Lớp nước này thấm dần vào vết bẩn khô, làm chúng mềm và nở ra giống như ngâm nồi trước khi rửa. Sau vài phút, vết bẩn chỉ còn bám hờ, lau một lượt khăn ẩm là đi.
Chanh và giấm có axit nhẹ. Axit này góp phần làm mềm một số vết, giúp với lớp mỡ mỏng một chút, và át mùi thức ăn đọng trong lò. Nhưng phần chính vẫn là hơi nước, nên nếu nhà không có chanh, đừng ngại dùng nước lã.
Hiểu được cơ chế cũng giúp biết giới hạn: hơi nước làm mềm vết thức ăn, không làm mềm vết cháy đen cacbon hoá hay lớp dầu đã khô thành vecni. Vết loại đó cần lau với nước rửa bát, thậm chí cọ nhẹ nhiều lần.
Cách làm thường thấy, từng bước
Đây là cách làm phổ biến, áp dụng được cho phần lớn lò vi sóng gia đình. Đọc thêm hướng dẫn của lò nhà bạn nếu còn giữ.
- Lấy đĩa xoay ra rửa riêng ở bồn, tránh để nó nóng lên cùng hơi nước rồi bị sốc nhiệt khi đụng nước lạnh.
- Đổ khoảng một bát con nước vào bát thuỷ tinh hoặc sứ dùng được cho lò vi sóng, không có viền kim loại. Thêm vài lát chanh hoặc một hai thìa giấm nếu có.
- Đặt một que gỗ, đũa gỗ hoặc thìa gỗ vào bát. Vật này giúp bọt khí hình thành đều, giảm nguy cơ nước sôi đột ngột trào ra.
- Bật lò ở mức công suất cao vài phút, cho tới khi nước sôi và hơi bốc mờ cửa kính. Theo dõi, không bỏ đi chỗ khác.
- Tắt lò, giữ cửa đóng thêm khoảng năm phút để hơi nước tiếp tục ngấm vào vết bẩn.
- Mở cửa, dùng găng hoặc khăn gấp dày lấy bát ra, đặt lên mặt phẳng chắc chắn. Lau thành lò, trần lò, mặt trong cửa bằng khăn ẩm, khăn khô sau cùng.
Với lò lâu ngày chưa lau, có thể làm hai lượt. Lượt thứ hai thường lau hết những vết lượt đầu còn sót.
An toàn: nước sôi quá nhiệt và những thứ không được cho vào lò
Nước sôi quá nhiệt là có thật. Trong lò vi sóng, nước trong bát thành nhẵn có thể nóng vượt điểm sôi mà chưa sủi bọt. Khi bạn chạm vào bát hay cho thứ gì vào, nước có thể bùng sôi đột ngột và trào ra gây bỏng. Que gỗ trong bát, đun vừa đủ, không đun lâu quá mức cần và để yên vài phút trước khi lấy ra là những cách giảm rủi ro.
Không để lò chạy không. Lò vi sóng chạy mà không có gì hấp thụ sóng có thể hại bộ phát. Vì thế bát phải có đủ nước, và nếu nước cạn trong lúc đun là đã đun quá lâu.
Không dùng bát có viền vàng, viền bạc, giấy bạc. Kim loại gây tia lửa trong lò. Bát nhựa không ghi dùng được cho lò vi sóng cũng không nên, vì có thể biến dạng khi nóng lâu.
Không bịt kín bát. Bát đậy kín hay bọc màng chặt có thể phồng và bung khi hơi nước tích lại.
Cẩn thận khi mở cửa. Hơi nóng phả ra ngay khi mở cửa. Đứng lệch sang một bên, không ghé mặt sát cửa lò.
Chanh, giấm hay nước lã: chọn gì
Nếu mục đích chính là lau sạch vết thức ăn, nước lã đã làm được phần lớn việc. Thêm chanh hay giấm có ích khi lò có mùi đọng, như mùi cá, mùi hành tỏi, mùi đồ ăn để quá lâu trong lò. Mùi chanh dễ chịu hơn mùi giấm; giấm thì để lại mùi chua một lúc, mở cửa lò cho thoáng là hết.
Với lớp mỡ mỏng bám trên trần lò, axit nhẹ không giúp nhiều bằng chút nước rửa bát. Cách làm thường thấy: hấp xong, nhúng khăn vào nước ấm có một giọt nước rửa bát, vắt kỹ, lau vùng có mỡ, rồi lau lại bằng khăn ẩm sạch để không còn bọt.
Không có lý do để mua chanh chỉ để lau lò. Vỏ chanh đã vắt lấy nước, vài lát chanh héo trong tủ lạnh, hay giấm còn lại trong chai đều dùng tốt. Cũng không cần trộn thêm baking soda hay muối vào bát hấp; chúng không làm hơi nước mạnh hơn, chỉ để lại cặn trong bát.
Một điều nên tránh: đừng xịt chất tẩy rửa bếp mạnh vào trong lò vi sóng, nhất là gần các khe thông gió bên trong thành lò. Hoá chất đọng lại sẽ bay hơi khi bạn hâm đồ ăn lần sau.
Khi mẹo không đủ: vết cháy, mùi cháy khét, vết ố vàng
Hấp hơi làm được phần lớn việc vặt hằng ngày, nhưng có vài trường hợp nó không giải quyết:
- Vết cháy đen do đồ ăn bị hâm quá lâu: đã thành than, hơi nước không làm mềm được. Lau nhiều lần bằng khăn ẩm có chút nước rửa bát, không cạy bằng dao hay miếng cọ kim loại vì dễ làm tróc lớp sơn trong lò.
- Mùi khét sau khi làm cháy đồ ăn: hấp chanh giúp át phần nào, nhưng mùi thường bám trong khe thông gió. Để cửa lò mở thoáng qua đêm, đặt một bát bã cà phê khô hoặc than hoạt tính bên trong khi không dùng.
- Thành lò ố vàng lâu năm: thường là hơi dầu mỡ ngấm vào lớp sơn qua nhiều năm, khó trắng lại hoàn toàn. Lau sạch là đủ, đừng cố tẩy.
- Lớp sơn trong lò bị tróc, gỉ, hoặc có tia lửa khi dùng: đây không phải chuyện lau dọn. Ngừng dùng và mang đi kiểm tra, vì chỗ tróc sơn lộ kim loại có thể gây phóng điện.
- Cửa lò không khít, gioăng hỏng, kính cửa nứt: ngừng dùng và đem sửa.
Những chỗ trong lò hay bị bỏ quên khi lau
Hấp xong lau thành lò là phần dễ thấy. Những chỗ dưới đây ít người để ý nhưng lại là nơi giữ mùi và bẩn lâu nhất:
- Gioăng và mép cửa lò: vụn thức ăn, nước sốt hay đọng ở khe giữa cửa và thân lò. Lau bằng khăn ẩm quấn quanh đầu ngón tay; cửa đóng không khít vì bẩn thì sóng có thể rò, nên giữ chỗ này sạch.
- Vòng bánh xe dưới đĩa xoay và lòng đáy lò: nước canh tràn xuống đây thường không ai thấy. Nhấc vòng ra, lau đáy lò, lau vòng, lắp lại đúng chỗ.
- Mặt trong kính cửa: hơi dầu đọng thành lớp mờ. Sau khi hấp, lớp này lau dễ nhất, đừng để nguội khô lại.
- Mặt ngoài và tay nắm cửa: bám dầu mỡ từ tay người nấu. Lau bằng khăn ẩm vắt thật kỹ, không xịt nước lên bảng điều khiển.
- Khe thoát nhiệt phía sau và hai bên vỏ lò: bụi dính dầu bám ở đây làm lò nóng hơn. Rút phích cắm, dùng chổi lông khô hoặc khăn khô quét, không đổ nước vào khe.
- Nóc lò: nhiều nhà đặt đồ lên nóc lò, che khe thông gió. Dọn chỗ đó đi, để lò thoát nhiệt.
Lịch lau hợp lý cho gia đình hâm đồ ăn hằng ngày: lau nhanh vết bắn sau mỗi lần hâm thấy bẩn, hấp và lau toàn bộ mỗi tuần một lần, lau khe thoát nhiệt và mặt ngoài mỗi tháng. Lịch này chỉ là gợi ý, nhà ít dùng lò thì giãn ra.
Tự thử: hấp nước lã và hấp chanh, cái nào hơn ở nhà bạn
Nếu muốn biết chanh có thật sự giúp gì ở lò nhà mình, làm hai lần ở hai ngày khác nhau, cùng mức bẩn gần giống nhau. Lần đầu chỉ hấp nước lã, lần sau hấp nước có vài lát chanh, giữ cùng lượng nước, cùng thời gian đun, cùng thời gian chờ.
Sau mỗi lần, đếm số lượt lau cần để thành lò sạch, và để ý mùi khi mở cửa. Ví dụ giả định: lần nước lã cần hai lượt lau cho trần lò, lần có chanh cũng hai lượt nhưng mùi dễ chịu hơn. Kết quả kiểu đó cho thấy chanh chỉ giúp mùi, phần làm sạch là hơi nước.
Phép thử nhỏ này không cần dụng cụ gì đặc biệt mà cho câu trả lời đúng cho chính lò và chính kiểu đồ ăn nhà bạn hay hâm. Từ đó bạn quyết định có cần giữ chanh cho việc này, hay cứ dùng nước lã cho tiện.
Một thói quen giúp lò ít phải hấp lau: đậy đồ ăn bằng nắp đậy dùng được cho lò vi sóng hoặc một đĩa úp khi hâm, và lau ngay những giọt bắn khi chúng còn ướt. Vết mới chỉ cần một khăn ẩm, chưa cần đến mẹo nào.
Câu hỏi thường gặp
Hấp chanh trong lò vi sóng bao lâu thì được?
Thường đun tới khi nước sôi và hơi mờ cửa kính, khoảng vài phút tuỳ công suất lò, rồi giữ cửa đóng thêm khoảng năm phút. Không cần đun lâu hơn vì hơi nước đã đủ làm mềm vết bẩn, đun lâu chỉ thêm nguy cơ cạn nước.
Không có chanh thì hấp nước lã có được không?
Được, và phần lớn hiệu quả làm sạch đến từ hơi nước chứ không phải chanh. Chanh hay giấm chủ yếu giúp át mùi đọng trong lò. Nhà không có thì cứ dùng nước lã.
Vì sao nên đặt que gỗ vào bát khi hấp?
Que gỗ giúp bọt khí hình thành đều khi nước nóng lên, giảm nguy cơ nước bị quá nhiệt rồi bùng sôi đột ngột khi chạm vào bát. Không dùng thìa kim loại vì kim loại gây tia lửa trong lò.
Lò vi sóng có mùi cá, mùi khét thì làm sao?
Hấp nước có chanh hoặc giấm giúp át mùi, sau đó lau sạch và để cửa lò mở thoáng. Mùi bám lâu có thể đặt một bát bã cà phê khô hoặc than hoạt tính bên trong qua đêm khi không dùng lò.
Có nên dùng chất tẩy rửa bếp xịt vào trong lò vi sóng không?
Không nên xịt trực tiếp, nhất là gần khe thông gió trong lò. Hoá chất đọng lại có thể bay hơi khi hâm đồ ăn lần sau. Khăn ẩm có một giọt nước rửa bát rồi lau lại bằng khăn sạch là đủ cho phần lớn vết bẩn.
Lớp sơn trong lò vi sóng bị tróc có lau tiếp được không?
Không nên dùng tiếp khi lớp sơn trong lò bị tróc lộ kim loại hoặc thấy tia lửa lúc chạy. Đây là chuyện kỹ thuật, không phải lau dọn; mang lò đi kiểm tra ở nơi sửa chữa đồ điện.