Treo áo cạnh hơi nước nhà tắm, xịt nước rồi vuốt phẳng, hay cuộn tròn khi xếp vali đều có cơ sở, nhưng chỉ xử lý được nếp nhăn nhẹ ở vải mỏng, vải pha sợi tổng hợp và áo thun. Với áo sơ mi cotton dày, vải lanh nhăn sâu hay nếp gấp đã nằm lâu, các mẹo này chỉ làm nếp mềm đi, không thay được bàn là.
Lý do nằm ở cách sợi vải giữ nếp: cần đủ ẩm, đủ nhiệt và một lực kéo để sợi định hình lại thẳng. Bàn là có đủ cả ba, còn hơi nước nhà tắm chỉ có ẩm và chút ấm. Bài này giải thích cơ chế, cách làm từng mẹo cho đúng, bảng chọn mẹo theo loại vải, thói quen phơi gấp giúp ít nhăn từ đầu và cách tự thử. Mức kiểm chứng: dựa trên tính chất sợi vải phổ thông và hướng dẫn chăm sóc quần áo; không có số đo riêng.
Vì sao vải nhăn và vì sao nước làm nếp nhăn mềm đi
Sợi bông, sợi lanh và sợi viscose đều được làm từ cellulose. Giữa các chuỗi cellulose có những liên kết yếu giữ chúng ở một vị trí nhất định. Khi vải bị gập, vò hay đè nặng trong lúc ẩm, các liên kết này được tạo lại ở vị trí gập, và khi khô thì giữ nếp gập đó. Đó là lý do áo vò cục trong lồng máy rồi để khô sẽ nhăn rất sâu.
Nước chen vào giữa các chuỗi, nới lỏng những liên kết đó. Nhiệt làm quá trình nới lỏng nhanh hơn. Nếu lúc vải còn ẩm có một lực kéo nhẹ, như trọng lượng của chính chiếc áo khi treo hay bàn tay vuốt phẳng, thì khi khô sợi được định hình lại ở trạng thái thẳng. Bàn là làm việc này mạnh nhất vì có cả nhiệt cao, hơi nước và áp lực ép phẳng.
Sợi tổng hợp như polyester ít hút nước nên ít nhăn hơn hẳn, và nếp nhăn của chúng phản ứng với nhiệt nhiều hơn với nước. Vải pha bông với polyester nằm ở giữa: nhăn vừa phải và khá dễ phẳng lại bằng hơi nước. Hiểu chỗ này sẽ thấy vì sao cùng một mẹo mà áo này phẳng, áo kia gần như không đổi.
Treo cạnh hơi nước nhà tắm cho đúng
Đây là mẹo phổ biến nhất khi đi công tác hay ở nhà trọ không có bàn là. Làm đúng thì tác dụng rõ hơn hẳn so với treo đại.
- Treo áo lên móc có vai rộng, cài cúc trên cùng, vuốt cổ và tay áo cho đúng dáng trước khi tắm.
- Treo ở chỗ hơi nước tới được nhưng không bị nước bắn vào, như sau cửa nhà tắm hay thanh treo khăn xa vòi sen.
- Đóng cửa, bật nước ấm, để hơi nước đọng khoảng mười đến mười lăm phút. Đây là ví dụ giả định; nhà tắm nhỏ có quạt hút mạnh cần tắt quạt mới đủ ẩm.
- Sau khi tắm, dùng tay kéo nhẹ vạt áo xuống, vuốt phẳng hai mặt dọc theo đường may, kéo căng cổ áo và nẹp cúc.
- Mang áo ra chỗ thoáng, để khô hẳn trên móc trước khi mặc. Mặc khi còn ẩm thì nếp ngồi, nếp gập khuỷu tay lại in lên ngay.
Mẹo này hợp nhất với áo thun, váy vải mỏng rủ, áo sơ mi vải pha và vest len đi đường bị nhăn nhẹ. Áo sơ mi cotton dày hay quần kaki nhăn sâu thường chỉ bớt nếp, chưa đủ phẳng để đi làm.
Xịt nước rồi vuốt phẳng: làm thế nào cho ăn
Dùng bình xịt phun sương mịn. Hạt nước to làm loang vết nước trên lụa, viscose và một số vải màu. Phun sương mịn, cách vải một gang tay, chỉ cho vải ẩm đều chứ không ướt sũng.
Làm trên mặt phẳng hoặc trên móc. Trải áo trên giường hay mặt bàn sạch, xịt ẩm, dùng lòng bàn tay vuốt từ giữa ra mép, kéo căng nhẹ theo chiều dọc sợi. Với áo treo, xịt rồi kéo vạt áo xuống vài lần.
Thêm một chút nước xả loãng nếu muốn. Một số người pha rất ít nước xả vào nước xịt để sợi trơn hơn, dễ vuốt hơn. Cách này có cơ sở, nhưng phải pha thật loãng và thử ở góc khuất, vì dễ để lại vệt trên vải màu tối.
Dùng máy sấy tóc ở chế độ ấm, giữ khoảng cách. Sau khi vuốt, thổi hơi ấm cho vải khô trong lúc tay vẫn kéo căng. Không dí sát, không dùng chế độ nóng nhất với vải tổng hợp vì có thể làm bóng hoặc chảy sợi.
Chọn mẹo theo loại vải
Bảng sau tóm tắt kết quả nên chờ đợi khi dùng các mẹo không bàn là cho từng loại vải hay gặp.
| Loại vải | Hơi nước nhà tắm | Xịt nước và vuốt | Cuộn tròn khi xếp |
|---|---|---|---|
| Áo thun cotton, vải thun pha | Khá | Khá | Tốt, gần như không nhăn |
| Sơ mi vải pha polyester | Khá | Khá | Khá |
| Sơ mi cotton dày | Chỉ bớt nếp | Bớt nếp nhẹ | Nếp nhỏ, vẫn cần là |
| Vải lanh, đũi | Ít tác dụng | Bớt nếp nhẹ | Vẫn nhăn, nên chấp nhận vẻ nhăn tự nhiên |
| Lụa, viscose mỏng | Khá | Cẩn thận vết nước | Khá nếu cuộn lỏng |
| Vest, quần âu len | Khá với nếp nhẹ | Không nên xịt ướt | Nên gấp theo đường may thay vì cuộn |
“Khá” ở đây là đủ để mặc đi lại thường ngày; nếu cần trông thật phẳng cho buổi phỏng vấn hay sự kiện, áo sơ mi vẫn nên được là.
Cuộn tròn khi xếp vali: giảm nếp, không xoá nếp
Cuộn tròn quần áo khi xếp vali được nhiều người khen vì tiết kiệm chỗ và ít nhăn. Cơ chế đơn giản: khi gấp, vải bị ép thành một nếp gãy sắc ở một chỗ; khi cuộn, lực ép rải đều thành đường cong lớn, nên không có nếp gãy rõ. Với áo thun, đồ ngủ, quần thun, cách cuộn cho kết quả tốt thật.
Với sơ mi và quần âu, cuộn vẫn tạo những đường nhăn nhỏ dọc thân áo, chỉ là không có nếp gập ngang giữa ngực. Cách hợp hơn cho sơ mi là gấp theo đường may, lót một lớp áo mềm ở giữa, đặt ở lớp trên cùng vali để không bị đè nặng. Đồ khó nhăn đặt dưới, đồ dễ nhăn đặt trên.
Mẹo cuộn không xoá được nếp nhăn đã có sẵn trước khi xếp. Áo nhăn sẵn cuộn lại vẫn nhăn khi lấy ra. Vì thế khi đến nơi, nên treo đồ lên ngay rồi dùng mẹo hơi nước nhà tắm ở trên cho các món cần phẳng.
Thói quen giặt phơi để ít phải là
Phòng nhăn từ đầu đỡ công hơn nhiều so với tìm cách xoá nhăn. Mấy thói quen dưới đây giúp số món cần là giảm hẳn.
- Lấy đồ ra khỏi máy giặt ngay khi máy dừng. Đồ ẩm nằm vo cục trong lồng là nếp nhăn được “đóng dấu”.
- Chọn tốc độ vắt thấp hơn cho sơ mi và đồ dễ nhăn nếu máy cho chỉnh; vắt mạnh ép nếp sâu hơn.
- Giũ mạnh từng món hai ba lần trước khi phơi.
- Phơi sơ mi bằng móc, cài cúc trên, vuốt nẹp cúc và cổ áo; phơi quần theo đường ly, kẹp ở gấu.
- Không nhồi đầy lồng máy; đồ có chỗ chuyển động thì ít bị vò nhăn.
- Gấp hoặc treo đồ ngay khi vừa khô, không để đống đồ khô nằm chồng trên ghế cả ngày.
Với nhiều gia đình, chỉ riêng việc lấy đồ ra ngay và phơi bằng móc đã làm áo thun, áo pha gần như không cần là nữa. Bàn là chỉ còn dành cho sơ mi đi làm và quần âu.
Mấy mẹo chống nhăn trên mạng nên bỏ qua
Là áo bằng nồi, ca nước nóng. Đổ nước sôi vào nồi inox rồi chà lên áo là mẹo hay thấy trong video. Đáy nồi không đều nhiệt, dễ để lại vết bẩn đáy nồi lên vải sáng màu, và rủi ro đổ nước sôi lên tay, lên người khá cao. Kết quả không hơn hơi nước nhà tắm.
Kẹp áo dưới nệm qua đêm. Cách này ép phẳng được quần âu có đường ly, nhưng áo sơ mi hay áo thun nằm dưới nệm thường bị in các nếp mới do không trải phẳng tuyệt đối. Nếu muốn thử, chỉ dùng cho quần, trải thật phẳng, đặt giữa hai lớp vải sạch.
Bỏ áo vào tủ lạnh hay ngăn đá cho đỡ nhăn. Không có cơ chế nào khiến lạnh làm vải phẳng. Áo ẩm cho vào ngăn đá chỉ có thêm mùi thức ăn và nếp gập theo hình ngăn chứa.
Dùng máy là tóc kẹp cổ áo, nẹp áo. Máy là tóc thật sự làm phẳng được dải vải hẹp như cổ áo, nẹp cúc. Nhưng nhiệt độ thường cao hơn mức nhiều loại vải chịu được, và bản kẹp có thể còn dính sáp, dầu dưỡng tóc. Nếu dùng, lau sạch bản kẹp, chọn nhiệt thấp nhất và thử ở mặt trong trước.
Tự thử và kết luận
Cách thử: chọn hai chiếc áo cùng loại cùng bị nhăn sau giặt. Một chiếc treo trong nhà tắm khi tắm theo đúng các bước trên, chiếc còn lại treo ở phòng khô cùng thời gian. Chụp ảnh cả hai dưới cùng ánh sáng, cùng góc, chụp nghiêng để thấy rõ nếp. Lặp lại với một chiếc sơ mi cotton dày để thấy khác biệt theo loại vải. Kết quả nhà bạn sẽ phụ thuộc vào nhà tắm nhỏ hay lớn, có quạt hút hay không, nên tự thử là cách biết chắc nhất.
Kết luận theo bốn mức: các mẹo hết nhăn không cần bàn là là tuỳ trường hợp. Có cơ sở và đáng dùng cho áo thun, vải pha, vải mỏng nhăn nhẹ và khi đi xa; không thay được bàn là cho sơ mi cotton dày, vải lanh, quần âu cần ly thẳng. Thói quen lấy đồ ra ngay khi máy dừng và phơi bằng móc mới là thứ giảm nhăn nhiều nhất.
Câu hỏi thường gặp
Treo áo trong nhà tắm bao lâu thì hết nhăn?
Thường cần một lần tắm nước ấm đủ để hơi nước đọng, khoảng mười đến mười lăm phút với cửa đóng và quạt hút tắt. Sau đó phải kéo vuốt áo và để khô hẳn mới mặc. Nhăn sâu ở vải cotton dày thì treo lâu hơn cũng chỉ bớt nếp.
Xịt nước lên áo có làm loang vết không?
Với cotton và vải pha thì hiếm khi. Lụa, viscose và một số vải màu tối có thể để lại vệt nước khi xịt hạt to. Dùng bình phun sương mịn, xịt đều cả mảng chứ không xịt một chấm, và thử trước ở mặt trong vạt áo.
Có thể dùng nồi cơm điện hay ấm siêu tốc để là áo không?
Không nên. Đây là các mẹo lan truyền tiềm ẩn nguy cơ bỏng, chập điện và làm hỏng thiết bị, kết quả lại không hơn hơi nước nhà tắm. Nếu thường xuyên cần áo phẳng mà không có chỗ để bàn là, một bàn là hơi nước cầm tay là lựa chọn an toàn hơn.
Vì sao áo sơ mi phơi bằng móc vẫn nhăn?
Thường vì đồ đã nằm vo cục trong máy quá lâu, vắt tốc độ cao, hoặc vải là cotton dày dễ nhăn. Lấy áo ra ngay khi máy dừng, giũ mạnh, vuốt nẹp và cổ áo khi phơi sẽ đỡ nhiều, nhưng sơ mi cotton thuần thường vẫn cần là nhẹ.
Cuộn hay gấp quần áo khi đi du lịch thì ít nhăn hơn?
Áo thun, đồ thun, đồ ngủ cuộn tròn ít nhăn hơn gấp. Sơ mi, quần âu, vest thì gấp theo đường may, có lớp lót mềm ở giữa và đặt lớp trên cùng vali thường giữ dáng tốt hơn cuộn.
Vải lanh nhăn quá có cách nào phẳng hẳn không cần bàn là?
Gần như không. Lanh giữ nếp rất mạnh, các mẹo hơi nước hay xịt chỉ làm nếp mềm đi. Nhiều người chọn chấp nhận vẻ nhăn tự nhiên của vải lanh; nếu cần thật phẳng, là lúc vải còn hơi ẩm ở nhiệt độ theo nhãn là cách hiệu quả nhất.