Quần áo giặt xong vẫn hôi gần như luôn có một gốc cụ thể: máy giặt bẩn, đồ ướt nằm lâu trong lồng, phơi quá lâu mới khô, cặn bột giặt và dầu da tích trong sợi, hoặc vải tổng hợp giữ mùi mồ hôi. Giấm và phơi nắng chỉ đỡ một phần; tìm đúng gốc rồi sửa gốc mới hết mùi lâu dài.
Phơi trái mặt là mẹo giữ màu, ít liên quan tới mùi. Bài dưới chỉ cách “ngửi đúng lúc” để biết mùi sinh ra ở khâu nào, bảng gốc mùi và cách sửa, cách dùng giấm cho đúng, phơi nắng được gì, đồ thể thao cần xử lý riêng ra sao, và cách tự kiểm sau khi đã sửa. Mức kiểm chứng: dựa trên cơ chế vi khuẩn sinh mùi trong vải ẩm và hướng dẫn chung của nhà sản xuất máy giặt; không có số đo riêng.
Mùi hôi trên đồ vừa giặt đến từ đâu
Mùi chua, mùi ẩm mốc trên quần áo chủ yếu do vi khuẩn và nấm mốc phân giải chất hữu cơ còn sót trong sợi: dầu da, mồ hôi, cặn bột giặt, cặn nước xả. Chúng sinh sôi mạnh khi vải ẩm và ấm trong thời gian dài. Bản thân giặt sạch không có nghĩa là hết vi khuẩn; nếu sau giặt vải còn ẩm nhiều giờ, chúng có đủ thời gian sinh ra mùi mới.
Một nguồn khác hay bị bỏ qua là chính máy giặt. Gioăng cao su cửa máy giặt cửa trước, ngăn chứa bột giặt, mặt ngoài lồng giặt và lưới lọc tích cặn, tóc, xơ vải, ẩm quanh năm. Lớp cặn này có mùi và truyền sang mọi mẻ giặt. Nhiều gia đình đổ lỗi cho bột giặt, đổi hết loại này tới loại khác, trong khi gốc nằm ở gioăng máy.
Vải tổng hợp như polyester, vải thể thao giữ dầu cơ thể chặt hơn cotton, nên mùi mồ hôi bám dai, giặt nước lạnh nhanh thường không gỡ hết. Đồ này khi mặc lại và gặp mồ hôi mới thì mùi cũ “sống lại” rất nhanh.
Ngửi đúng lúc để tìm gốc mùi
Thay vì đoán, bạn có thể khoanh vùng gốc mùi chỉ bằng cách ngửi ở ba thời điểm khác nhau trong cùng một mẻ giặt.
- Trước khi giặt, mở cửa máy và ngửi gioăng cao su, ngăn chứa bột, lồng giặt. Có mùi mốc, mùi tanh là máy đang bẩn.
- Ngay khi máy dừng, lấy một món đồ ra ngửi. Nếu đồ đã có mùi ngay lúc này, gốc nằm ở máy hoặc ở bột giặt, lượng giặt.
- Nếu đồ lấy ra thơm sạch nhưng khi khô lại có mùi, gốc nằm ở khâu phơi: phơi quá lâu mới khô, phơi dày, phơi trong phòng kín.
- Nếu đồ khô thơm nhưng mặc vào một lúc đã có mùi mồ hôi cũ, gốc nằm ở cặn dầu da trong sợi, thường là đồ tổng hợp, đồ thể thao.
- Ghi lại mẻ nào có mùi, gồm những đồ gì, giặt chương trình nào, phơi ở đâu. Sau ba bốn mẻ, quy luật thường hiện ra rõ.
Bước này nghe đơn giản nhưng tiết kiệm được nhiều lần đổi bột giặt, đổi nước xả vô ích.
Gốc mùi và cách sửa
Bảng dưới gom các gốc mùi hay gặp với cách sửa tương ứng. Mẹo giấm và phơi nắng nằm ở cột cuối, cho thấy chúng phù hợp ở đâu.
| Gốc mùi | Dấu hiệu | Cách sửa chính | Giấm, phơi nắng giúp được không |
|---|---|---|---|
| Máy giặt bẩn | Đồ có mùi ngay khi lấy ra | Vệ sinh gioăng, ngăn bột, lưới lọc; chạy chương trình vệ sinh lồng theo sách hướng dẫn | Không sửa được gốc |
| Đồ ướt nằm lâu trong lồng | Mẻ quên qua đêm có mùi chua | Lấy đồ ra phơi ngay khi máy dừng; mẻ đã ám mùi thì giặt lại | Giấm đỡ một phần khi giặt lại |
| Phơi lâu khô | Đồ lấy ra thơm, khô xong hôi | Phơi thưa, nơi có gió, dùng quạt; vắt kỹ hơn | Phơi nắng giúp khô nhanh, có ích |
| Cặn bột giặt, nước xả | Khăn, đồ dày hôi dù máy sạch | Giảm bột, bỏ bớt nước xả, xả thêm một lần | Giấm ở lần xả cuối có ích |
| Dầu da trên vải tổng hợp | Mặc vào là mùi cũ quay lại | Ngâm trước khi giặt, giặt nước ấm theo nhãn, lộn trái | Giấm loãng ngâm trước có ích |
Phần lớn trường hợp có hai gốc chồng nhau, ví dụ máy hơi bẩn cộng phơi chậm khô trong mùa mưa. Sửa gốc lớn nhất trước, rồi xem mùi còn lại bao nhiêu.
Mẹo giấm, phơi nắng, phơi trái mặt: mỗi thứ được gì
Giấm ở lần xả cuối. Gỡ bớt cặn bột giặt và khoáng, tạo môi trường hơi axit làm vi khuẩn kém sinh sôi một thời gian ngắn. Có ích cho khăn, đồ thể thao, đồ có mùi chua nhẹ. Không giải quyết được máy bẩn hay phơi chậm khô.
Phơi nắng. Nắng giúp đồ khô nhanh, rút ngắn thời gian vi khuẩn sinh mùi, và tia cực tím có tác dụng diệt khuẩn bề mặt nhất định. Đây là mẹo có cơ sở cho mùi. Mặt trái là đồ màu bị bạc, sợi đàn hồi giảm nếu phơi nắng gắt thường xuyên.
Phơi trái mặt. Giúp mặt ngoài áo ít bị nắng làm phai, là mẹo giữ màu. Với mùi, phơi trái hay phải gần như không khác nhau, trừ chỗ đồ dày như túi quần, đường may cộm khô nhanh hơn khi lộn trái.
Thêm nước xả thơm hơn. Chỉ phủ mùi thơm lên mùi hôi, không xử lý gốc. Lâu dài còn làm cặn tích thêm, mùi hôi quay lại nặng hơn khi hương nước xả nhạt đi.
Đồ thể thao, đồ tổng hợp: xử lý riêng
Áo tập, quần legging, đồ bơi, áo khoác gió thường làm từ polyester, nylon pha sợi co giãn. Loại vải này thoát mồ hôi tốt khi mặc nhưng giữ dầu cơ thể trong sợi rất chặt. Thói quen để đồ tập ướt mồ hôi trong túi cả buổi rồi mới giặt khiến mùi ngấm sâu, giặt một lần không hết.
Cách làm thường được hướng dẫn: sau khi tập, lấy đồ ra treo thoáng ngay dù chưa giặt được. Khi giặt, lộn trái đồ để mặt tiếp xúc da ra ngoài, ngâm trước khoảng nửa giờ trong nước pha chút giấm loãng hoặc nước có chút bột giặt đã hoà tan, sau đó giặt nước ấm ở mức nhãn cho phép. Không dùng nước xả cho đồ thể thao, vì lớp phủ bít khả năng thoát ẩm và giữ mùi.
Phơi đồ thể thao nơi thoáng, tránh nắng gắt lâu vì sợi co giãn giảm đàn hồi dưới nắng và nhiệt. Không sấy nóng. Nếu một món đồ đã ám mùi rất lâu, ngâm và giặt vài lần liên tiếp mới thấy cải thiện; có món mùi đã ngấm quá sâu, nên chấp nhận thay.
Vệ sinh máy giặt: phần hay bị bỏ qua
Nếu bước ngửi ở trên chỉ ra máy là gốc, đây là những chỗ cần làm. Cách làm cụ thể theo sách hướng dẫn của máy nhà bạn.
- Gioăng cao su cửa máy cửa trước: lật mép gioăng, lau sạch cặn, tóc, xơ; lau khô sau mỗi ngày giặt nhiều.
- Ngăn chứa bột giặt và nước xả: tháo ra rửa dưới vòi, cọ cặn đóng ở khe.
- Lưới lọc hoặc bộ lọc bơm xả: vệ sinh định kỳ theo hướng dẫn, đặt khay hứng nước trước khi mở.
- Chạy chương trình vệ sinh lồng giặt nếu máy có, với chất vệ sinh lồng dùng đúng hướng dẫn; không tự trộn nhiều chất.
- Sau mỗi lần giặt, để hé cửa máy và ngăn bột cho khô thoáng.
- Máy cửa trên: kiểm tra mặt dưới nắp và vành lồng, nơi cặn bột hay bám.
Một chiếc máy được vệ sinh đều thường giải quyết phần lớn chuyện đồ hôi mà không cần thêm mẹo nào.
Lưu ý an toàn: khi vệ sinh máy, dùng một loại chất tẩy rửa mỗi lần theo hướng dẫn trên bao bì, xả sạch rồi mới dùng chất khác. Không đổ giấm cùng lúc với nước tẩy có clo, vì hai thứ gặp nhau sinh khí độc trong không gian nhỏ của lồng máy và phòng giặt.
Mùi riêng của từng loại đồ trong nhà
Khăn tắm, khăn mặt. Dày, lâu khô, hay treo vo trong nhà tắm ẩm nên là món dễ hôi nhất. Treo trải rộng sau khi dùng, giặt thường xuyên, không dùng nước xả và phơi nơi có gió là bốn việc giữ khăn sạch mùi.
Đồ lót, tất. Tiếp xúc mồ hôi trực tiếp, nhưng mỏng và nhanh khô. Nếu chúng có mùi sau giặt, gần như chắc chắn là máy bẩn hoặc giặt chung quá đầy lồng. Giặt nước ấm theo nhãn và phơi nơi thoáng là đủ.
Chăn ga, vỏ gối. Diện tích lớn, giặt máy hay bị quấn thành cục, phần giữa không được xả sạch và lâu khô. Giặt mẻ ít đồ, giũ tung ra trước khi phơi, phơi vắt qua hai sào cho thoáng giữa.
Đồng phục, áo sơ mi đi làm. Mùi thường tập trung ở cổ và nách do dầu da, mồ hôi. Xử lý riêng hai chỗ này trước khi giặt bằng cách vò nhẹ với chút bột giặt đã hoà tan, rồi mới giặt chung.
Đồ trẻ nhỏ. Hay dính sữa, thức ăn, nếu để lâu chưa giặt sẽ có mùi chua đậm. Giũ bỏ thức ăn, xả nước ngay rồi mới bỏ vào giỏ đồ bẩn giúp giảm mùi nhiều.
Tự kiểm và kết luận
Sau khi đã sửa gốc bạn nghĩ là chính, lặp lại phép ngửi ba thời điểm cho hai ba mẻ giặt tiếp theo. Nếu đồ lấy ra khỏi máy đã sạch mùi và khô xong vẫn sạch mùi, bạn đã sửa đúng chỗ. Nếu còn mùi ở một khâu nào đó, chuyển sang gốc tiếp theo trong bảng. Ghi chú ngắn vào sổ hay điện thoại giúp bạn khỏi nhầm giữa các lần.
Kết luận theo bốn mức: phơi nắng để đồ khô nhanh là có cơ sở cho mùi, với giới hạn về màu; giấm ở lần xả cuối là tuỳ trường hợp, giúp với mùi do cặn, không giúp với máy bẩn hay phơi chậm; phơi trái mặt là mẹo giữ màu, với mùi thì gần như không khác cách thường; thêm nước xả cho át mùi thuộc mức kém hơn cách thường. Tìm gốc mùi và sửa gốc là việc không mẹo nào thay được.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao quần áo vừa lấy khỏi máy giặt đã có mùi hôi?
Thường do máy giặt bẩn ở gioăng cửa, ngăn chứa bột hoặc lưới lọc, hoặc đồ đã nằm ướt trong lồng quá lâu trước khi lấy ra. Ngửi gioăng và ngăn bột để kiểm tra, rồi vệ sinh máy theo sách hướng dẫn trước khi đổi bột giặt.
Phơi quần áo trong nhà mùa mưa làm sao cho đỡ hôi?
Vắt kỹ hơn, phơi thưa để không khí đi qua giữa các món, đặt gần cửa sổ hoặc dùng quạt thổi nhẹ để đồ khô nhanh nhất có thể. Mùi hôi sinh ra khi đồ ẩm quá nhiều giờ, nên mọi cách rút ngắn thời gian khô đều có ích.
Ngâm giấm có khử được mùi hôi của đồ thể thao không?
Ngâm trước trong nước pha giấm loãng có giúp gỡ bớt cặn và dầu da làm nền cho mùi, nhất là khi kết hợp lộn trái và giặt nước ấm theo nhãn. Đồ ám mùi lâu có thể cần vài lần mới cải thiện rõ, và không dùng nước xả cho loại đồ này.
Dùng nhiều nước xả có hết mùi hôi không?
Nước xả chỉ phủ mùi thơm lên trên, không diệt nguồn gây mùi. Dùng nhiều còn để lại cặn trên sợi, lâu dài làm đồ hôi nhanh hơn khi mùi thơm nhạt đi. Sửa gốc như vệ sinh máy, phơi nhanh khô sẽ hiệu quả hơn.
Quên đồ trong máy giặt qua đêm thì phải giặt lại không?
Nếu đồ đã có mùi chua thì nên giặt lại, có thể thêm giấm loãng ở lần xả cuối, rồi phơi ngay nơi thoáng. Phơi luôn đồ đã có mùi thường không hết mùi khi khô, và mùi dễ quay lại khi mặc.
Bao lâu nên vệ sinh máy giặt một lần?
Tuỳ tần suất giặt và hướng dẫn của từng máy. Lau gioăng và để hé cửa sau mỗi ngày giặt là thói quen nhẹ nhàng; chương trình vệ sinh lồng và lưới lọc làm định kỳ theo sách hướng dẫn. Máy bắt đầu có mùi là dấu hiệu nên làm ngay.