DieuHay.comĐiều Hay
Lau dọn bằng đồ có sẵn trong nhà

Muối thô và chanh cọ thớt, cọ chảo gang: cách làm và khi nào không nên

Muối thô và chanh khử mùi, làm nhạt vết ố trên thớt gỗ khá tốt; muối thô cọ chảo gang cũng ổn. Nhưng chanh hại chảo gang, và không thay được rửa nước nóng, xà phòng.

Hands scattering coarse sea salt over a worn wooden cutting board and rubbing it with half a lemon, black cast iron pan beside it on a tiled counter, morning light

Rắc muối thô lên thớt gỗ rồi chà bằng nửa quả chanh là cách có cơ sở để khử mùi hành tỏi, cá và làm nhạt vết ố: muối là hạt mài, chanh là axit nhẹ. Muối thô với chút dầu cũng cọ chảo gang tốt mà không làm bong lớp áo dầu. Nhưng chanh thì không nên dùng cho chảo gang trần, và cả hai đều không thay được bước rửa nước nóng với xà phòng sau khi thái thịt cá sống.

Kết luận của Điều Hay: thớt gỗ là có cơ sở (để khử mùi, làm sáng); chảo gang với muối thô là có cơ sở; chảo gang với chanh là không nên. Mức kiểm chứng: dựa trên cơ chế mài và axit, hướng dẫn chăm sóc đồ gỗ, đồ gang phổ biến và khuyến nghị an toàn thực phẩm phổ thông; bài không nêu số đo nào.

Muối và chanh làm gì trên thớt gỗ

Thớt gỗ dùng lâu có những vệt sẫm ở chỗ hay thái, mùi hành tỏi, mùi cá ngấm vào thớ gỗ, đôi khi bề mặt hơi nhớt dù vừa rửa. Đó là nước thức ăn, dầu và các hợp chất có mùi đi vào những vết dao và thớ gỗ hở.

Muối thô hạt to đóng vai giấy nhám rất mịn: chà lên, nó cào bớt lớp bẩn bám trên mặt và trong vết dao nông, kéo nước ra khỏi thớ gỗ. Chanh có axit citric giúp làm nhạt vết ố hữu cơ, át mùi tanh, mùi hành, và để lại mùi thơm nhẹ. Hai thứ cùng lúc cho một hỗn hợp hơi sệt bám vào bề mặt, chà được lực mà không trượt.

Kết quả thường thấy: thớt sáng màu hơn, hết mùi khó chịu, bề mặt khô ráo hơn sau khi phơi. Đây là phần mẹo làm được thật, và không có gì phải e ngại cho thớt gỗ còn tốt.

Phần bị phóng đại: nhiều người tin muối chanh "diệt khuẩn" thớt sau khi thái thịt sống. Muối và chanh có làm môi trường kém thuận lợi cho vi khuẩn, nhưng không thay được quy trình rửa đúng. Khuyến nghị an toàn thực phẩm phổ thông vẫn là rửa thớt bằng nước nóng có xà phòng ngay sau khi dùng với thịt cá sống, chà kỹ, tráng sạch, để khô hoàn toàn, và lý tưởng là dùng thớt riêng cho đồ sống và đồ chín.

Cọ thớt gỗ bằng muối thô và chanh

Làm sau khi đã rửa thớt bằng nước ấm và xà phòng, như một bước làm sạch sâu và khử mùi, khoảng mỗi tuần hoặc khi thấy thớt có mùi:

  1. Để thớt hơi ẩm. Rắc một lớp muối thô phủ đều mặt thớt.
  2. Cầm nửa quả chanh, mặt cắt úp xuống, chà vòng tròn khắp mặt thớt, bóp nhẹ cho nước chanh chảy ra. Chà kỹ ở những chỗ có vết dao sâu và vết ố.
  3. Để yên vài phút cho chanh và muối ngấm.
  4. Cạo bỏ hỗn hợp bằng cạnh một con dao cùn hoặc miếng nhựa, rồi tráng nước sạch.
  5. Lau khô, dựng thớt đứng ở nơi thoáng cho khô cả hai mặt. Không để thớt nằm phẳng trên mặt bếp ướt.
  6. Khi thớt khô hẳn, thỉnh thoảng thoa một lớp dầu mỏng dành cho đồ gỗ tiếp xúc thực phẩm, để gỗ không khô nứt.

Dầu ăn thông thường để lâu có thể bị ôi, làm thớt có mùi dầu cũ. Nếu dùng dầu ăn, chỉ thoa thật mỏng, lau bớt phần thừa. Không ngâm thớt gỗ trong chậu nước và không cho vào máy rửa bát; gỗ ngấm nước rồi khô đột ngột sẽ cong vênh, nứt.

Khi nào thớt không nên "cứu" bằng mẹo nữa

Thớt gỗ nứt dọc thớ. Vết nứt là chỗ nước thức ăn chui vào mà không chà tới được. Muối chanh không bịt được vết nứt. Thớt nứt sâu nên thay.

Thớt có vệt mốc đen ăn vào gỗ. Chấm đen loang trong thớ gỗ, chà rồi vẫn còn, có mùi mốc: đây là thớt đã bị ẩm lâu ngày. Thay thớt, và xem lại cách phơi cất: thớt phải khô hoàn toàn trước khi cất.

Thớt nhựa có nhiều rãnh dao sâu. Thớt nhựa dùng lâu bị cắt thành rãnh, vi khuẩn bám trong rãnh khó rửa. Muối chanh không làm phẳng lại được. Thớt nhựa xơ xước nhiều nên thay sau một thời gian dùng.

Thớt bị cong vênh. Thớt cong đặt lên mặt bếp bị bập bênh, thái dễ trượt dao. Chuyện an toàn tay quan trọng hơn chuyện sạch.

Thớt có mùi lạ dù đã rửa nhiều lần. Nếu muối chanh, phơi nắng mà mùi vẫn còn, gỗ đã ngấm quá sâu. Dùng thớt đó cho việc ít quan trọng hoặc thay mới.

Chảo gang: muối thô là bạn, chanh là kẻ phá

Chảo gang chống dính nhờ một lớp dầu đã được nung nóng nhiều lần, đông kết thành màng đen bóng bám vào bề mặt gang, thường gọi là lớp áo dầu. Lớp này giúp chảo ít dính và chống gỉ. Cách chăm sóc chảo gang xoay quanh việc giữ lớp áo này.

Muối thô hợp với chảo gang vì nó cọ được vụn thức ăn cháy dính mà không cào bong lớp áo như miếng cọ kim loại. Cách làm thường thấy: khi chảo còn ấm, đổ bớt dầu thừa, rắc một nắm muối thô, cho vài giọt dầu, dùng giấy lau bếp gấp dày hoặc khăn cũ chà kỹ. Đổ muối đi, tráng nước nóng, lau khô, đặt lên bếp lửa nhỏ cho bay hết hơi ẩm, thoa một lớp dầu thật mỏng.

Chanh và mọi thứ chua thì ngược lại. Axit ăn vào lớp áo dầu và vào bản thân gang trần, có thể làm mặt chảo xỉn, loang, vị kim loại lẫn vào thức ăn, và lộ gang ra dễ gỉ. Đó là lý do người dùng chảo gang thường tránh nấu lâu món nhiều chua như sốt cà chua, canh chua trong chảo mới chưa có lớp áo dày. Chà chanh lên chảo gang để "làm sạch" là đi ngược lại tất cả.

Chảo gang tráng men (mặt trong có men màu) khác chảo gang trần: không cần lớp áo dầu, rửa như nồi bình thường, tránh chà muối quá mạnh và tránh dụng cụ kim loại vì có thể làm xước men.

Muối, chanh với từng loại đồ bếp

Gom lại để khỏi nhầm khi cầm nắm muối hay nửa quả chanh đi quanh bếp.

Đồ dùngMuối thôChanhGhi chú
Thớt gỗ còn tốtHợpHợpSau đó rửa, phơi khô, thỉnh thoảng thoa dầu
Thớt tre ghépHợp, chà nhẹHợpKeo ghép không chịu ngâm nước lâu
Thớt nhựaÍt tác dụngKhử mùi nhẹRãnh dao sâu thì thay
Chảo gang trầnHợp, kèm chút dầuKhông nênLau khô, hơ lửa, thoa dầu mỏng
Nồi gang tráng menChà nhẹĐược trong thời gian ngắnTránh dụng cụ kim loại cào men
Chảo chống dính phủKhông nênKhông cầnMuối thô có thể cào xước lớp phủ
Nồi inoxĐược với vết cháy nhẹĐược với vết ố cầu vồngRửa lại nước sạch

Một nguyên tắc dễ nhớ: muối là hạt mài, nên chỉ dùng trên bề mặt cứng chịu được cào nhẹ; chanh là axit, nên tránh trên gang trần, nhôm, đá tự nhiên.

Những sai lầm hay gặp khi chà rửa thớt và chảo

Ngâm thớt gỗ trong chậu cho "sạch hẳn". Ngâm lâu làm gỗ trương nở, khi khô thì co lại không đều, sinh nứt và cong. Rửa nhanh, chà kỹ, làm khô ngay là cách đúng.

Phơi thớt gỗ ngoài nắng gắt cả ngày. Phơi nắng nhẹ cho khô thì tốt, nhưng nắng gắt nhiều giờ làm gỗ khô quá nhanh, dễ nứt chân chim. Hong khô ở chỗ thoáng gió là đủ.

Chà chảo gang bằng miếng cọ kim loại mỗi ngày. Miếng cọ kim loại cào bong lớp áo dầu, chảo càng dùng càng dính. Chỉ dùng khi phải xử lý gỉ, sau đó nung dầu lại.

Rửa chảo gang rồi để nước tự khô. Chỉ cần một đêm úp chảo ướt trên giá là sáng hôm sau đã thấy đốm gỉ. Lau khô và hơ lửa vài phút là thói quen quan trọng nhất.

Dùng muối thô cho mọi thứ. Muối là hạt mài, cào xước được chảo chống dính phủ, mặt bếp kính, đồ nhựa trong. Dùng cho đúng bề mặt cứng.

Dùng chung một thớt cho mọi việc. Thái thịt sống xong thái tiếp rau ăn sống trên cùng thớt là cách dễ gây ngộ độc nhất trong bếp nhà, dù sau đó có chà muối chanh hay không. Có ít nhất hai thớt và đánh dấu để phân biệt.

Tự thử và giữ thói quen

Với thớt gỗ, một cách tự thử đơn giản: chọn thớt có mùi hành tỏi rõ, chia làm hai nửa. Một nửa rửa nước ấm với xà phòng như thường, nửa kia rửa xong chà thêm muối chanh. Phơi khô cả thớt, hôm sau ngửi từng nửa và nhìn màu ở chỗ hay thái. Ví dụ giả định: nửa chà muối chanh hết mùi và sáng màu hơn, nửa kia còn mùi nhẹ. Khi đó bạn biết bước này đáng giữ cho thớt nhà mình.

Với chảo gang, phép thử là theo dõi theo thời gian chứ không phải một lần. Ghi lại vài tuần: chảo có dính hơn không, có đốm gỉ nào xuất hiện không sau khi cọ muối. Nếu chảo vẫn đen bóng, ít dính, cách chăm sóc đang đúng. Nếu thấy đốm gỉ đỏ, chà sạch chỗ gỉ bằng muối, lau khô, hơ lửa, thoa dầu và nung lại vài lần cho lớp áo phục hồi.

Thói quen giúp thớt và chảo bền lâu hơn mọi mẹo: rửa ngay sau khi dùng, không để ngâm nước qua đêm, phơi hoặc hơ cho khô hoàn toàn trước khi cất, cất ở nơi thoáng.

Và một điều liên quan an toàn thực phẩm: tách thớt cho đồ sống và đồ chín. Đây là việc đơn giản nhất mà giảm được nhiều rủi ro nhất, quan trọng hơn bất kỳ cách chà rửa nào.

Câu hỏi thường gặp

Muối và chanh có diệt khuẩn thớt sau khi thái thịt sống không?

Không nên trông vào muối chanh để diệt khuẩn. Sau khi thái thịt cá sống, rửa thớt bằng nước nóng có xà phòng, chà kỹ, tráng sạch và để khô hoàn toàn. Muối chanh chỉ nên coi là bước thêm để khử mùi và làm sáng thớt.

Bao lâu thì nên cọ thớt gỗ bằng muối chanh một lần?

Khoảng mỗi tuần hoặc khi thớt có mùi, có vết ố là hợp lý với gia đình nấu ăn hằng ngày. Sau khi cọ, phơi khô hẳn và thỉnh thoảng thoa một lớp dầu mỏng để gỗ không khô nứt.

Có dùng chanh để làm sạch chảo gang được không?

Không nên với chảo gang trần. Axit trong chanh làm hỏng lớp áo dầu chống dính và có thể làm chảo gỉ, thức ăn có vị kim loại. Cọ chảo gang bằng muối thô với chút dầu rồi lau khô và hơ lửa là cách hợp hơn.

Chảo gang bị gỉ thì xử lý thế nào?

Chà sạch chỗ gỉ bằng muối thô hoặc miếng cọ, rửa, lau khô, đặt lên bếp cho bay hết hơi ẩm, thoa dầu mỏng rồi nung nóng cho dầu khô lại. Làm vài lần để lớp áo dầu dày lên. Gỉ ăn sâu thành rỗ thì nên hỏi người bán chảo về cách phục hồi.

Thớt gỗ có cho vào máy rửa bát được không?

Không nên. Nước nóng và thời gian ngâm lâu trong máy rửa bát làm gỗ ngấm nước, sau đó khô nhanh nên dễ cong vênh và nứt. Rửa tay bằng nước ấm, xà phòng, rồi dựng đứng cho khô.

Thớt gỗ có vệt mốc đen có dùng tiếp được không?

Nếu vệt đen ăn sâu vào thớ gỗ, chà muối chanh và phơi nắng mà vẫn còn hoặc có mùi mốc, nên thay thớt mới. Sau này để thớt khô hoàn toàn trước khi cất và cất ở nơi thoáng để tránh mốc lại.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138