DieuHay.comĐiều Hay
Mẹo giặt giũ và quần áo

Áo bị co sau khi giặt: ngâm dầu xả rồi kéo giãn lại có được không

Ngâm dầu xả rồi kéo giãn lấy lại được một phần cho áo cotton co nhẹ, ít tác dụng với len đã bị nỉ hoá và áo tổng hợp co vì nhiệt. Cách làm, kỳ vọng và cách phòng co.

A shrunken cream knit cardigan laid flat on a thick towel on a bedroom floor, two hands gently easing the hem outward, soft afternoon light, top down view

Ngâm áo trong nước ấm pha dầu xả hoặc dầu gội dịu nhẹ rồi kéo giãn có thể lấy lại một phần kích thước cho áo cotton, áo thun hay áo len bị co nhẹ, vì chất này làm sợi trơn, dễ duỗi khi ướt. Nhưng áo len đã bị nỉ hoá dày cứng và áo sợi tổng hợp co vì sấy quá nóng thì gần như không hồi phục được.

Kỳ vọng hợp lý là áo rộng ra một chút đủ để mặc lại, không phải về đúng cỡ ban đầu. Bài dưới giải thích vì sao các loại vải co khác nhau, quy trình ngâm kéo giãn từng bước, chỗ dễ làm hỏng áo, cách nhận biết áo còn cứu được hay không, và cách giặt để áo không co nữa. Mức kiểm chứng: dựa trên cơ chế co của sợi bông, sợi len và sợi tổng hợp, cùng hướng dẫn chăm sóc đồ dệt phổ biến; mức giãn nêu là ví dụ giả định.

Vì sao áo co: mỗi loại sợi một lý do

Áo cotton co chủ yếu do sợi bị kéo căng trong quá trình xe sợi, dệt và hoàn tất vải. Khi gặp nước, nhất là nước nóng và nhiệt sấy, sợi được thả lỏng và trở về trạng thái ngắn hơn, vải dày lên và nhỏ lại. Hàng đã được xử lý chống co ở xưởng thì co ít; hàng chưa xử lý có thể co đáng kể ở vài lần giặt đầu.

Áo len tự nhiên co theo cách khác. Bề mặt sợi len có những vảy nhỏ xếp chồng như mái ngói. Khi gặp nước ấm cộng với vò, chà, đảo mạnh, các vảy này móc vào nhau và kéo sợi xích lại, gọi là nỉ hoá. Áo len bị nỉ hoá thường dày lên, cứng, mặt vải mờ, mất độ co giãn. Đây là thay đổi gần như không đảo ngược.

Áo sợi tổng hợp như polyester, nylon, acrylic ít co vì nước, nhưng co hoặc biến dạng vì nhiệt cao, ví dụ sấy nóng hay là quá nhiệt. Sợi tổng hợp khi bị nhiệt làm mềm rồi nguội đi sẽ giữ hình dạng mới. Áo pha sợi co giãn cũng có thể nhăn nhúm khi phần sợi co giãn bị nhiệt làm hỏng. Hiểu áo thuộc loại nào giúp bạn biết có đáng cứu hay không.

Áo nào còn cứu được bằng ngâm và kéo giãn

Bảng dưới là kỳ vọng tham khảo theo loại sợi và mức co. Các mức như “một phần” là mô tả chung, không phải số đo.

Loại áo và tình trạngLý do coNgâm dầu xả và kéo giãnMức
Áo thun cotton co nhẹ sau lần giặt đầuSợi thả lỏngLấy lại một phần, đủ mặc lạiCó cơ sở
Áo sơ mi cotton co ở thân, taySợi thả lỏngLấy lại một phần, cần kéo đềuTuỳ trường hợp
Áo len co nhẹ, mặt vải vẫn mềmBắt đầu nỉ hoáCó thể nới được một phầnTuỳ trường hợp
Áo len dày cứng, mặt vải mờNỉ hoá nặngGần như không đổiKhông nên kỳ vọng
Áo polyester, acrylic co vì sấy nóngBiến dạng do nhiệtGần như không đổiKhông nên kỳ vọng
Áo pha sợi co giãn bị nhăn nhúmSợi co giãn hỏng do nhiệtKhông phục hồi được độ đàn hồiKhông nên kỳ vọng

Cách nhận biết nhanh: nếu áo co mà vẫn mềm, mặt vải vẫn nhìn thấy rõ đường dệt, còn cơ hội. Nếu áo dày lên, cứng, mặt vải mờ như nỉ, hoặc bóng và nhăn nhúm như bị nóng chảy nhẹ, thì nên chấp nhận.

Quy trình ngâm và kéo giãn

Làm cho từng chiếc áo một, trên mặt phẳng rộng. Lượng và thời gian dưới đây là ví dụ giả định.

  1. Đọc nhãn áo để biết thành phần sợi và nhiệt độ nước tối đa.
  2. Pha một chậu nước ấm vừa tay, không nóng, với khoảng một thìa canh dầu xả tóc hoặc dầu gội dịu nhẹ cho trẻ em, khuấy tan.
  3. Ngâm áo khoảng hai mươi đến ba mươi phút, dùng tay ấn nhẹ cho nước thấm đều, không vò, không chà.
  4. Nhấc áo ra, không vắt xoắn. Ép nước bằng cách cuộn áo trong một chiếc khăn tắm khô rồi ấn nhẹ.
  5. Trải áo lên một khăn khô khác. Dùng hai tay kéo nhẹ theo từng chiều: chiều dài thân, chiều ngang ngực, tay áo. Kéo từng chút, nhiều lượt, đều hai bên.
  6. Nếu có chiếc áo cùng loại còn đúng cỡ, đặt bên cạnh làm mẫu để kéo theo.
  7. Giữ áo ở hình dạng mới bằng cách chặn vài vật nặng nhỏ, phẳng, sạch ở mép áo, hoặc ghim nhẹ lên tấm xốp.
  8. Để áo khô phẳng nơi thoáng, không treo, không phơi nắng gắt, không sấy.

Có thể lặp lại quy trình thêm một hai lần nếu áo rộng ra nhưng chưa đủ. Sau khi khô, không cần xả lại dầu xả; lượng nhỏ còn trên sợi không gây hại và giúp áo mềm.

Những chỗ dễ làm hỏng áo khi kéo giãn

Kéo quá mạnh một chỗ. Sợi ướt yếu hơn sợi khô, kéo mạnh dễ làm bục đường may, rách chỗ nách hay làm áo giãn lệch một bên, dài một vạt.

Kéo cổ áo. Cổ áo thun, cổ áo len có bo dệt riêng; kéo mạnh sẽ làm cổ giãn, không co lại, trông nhão hơn cả lúc co. Chỉ kéo thân và tay, cổ để nguyên hoặc chỉnh rất nhẹ.

Treo áo ướt cho trọng lượng tự kéo. Áo len, áo dệt kim treo lúc ướt sẽ giãn dài theo trọng lực, vai bị móc in hằn, thân dài mà ngang không đổi. Luôn phơi phẳng.

Dùng nước nóng. Với áo len, nước nóng cộng với thao tác kéo có thể làm nỉ hoá thêm. Nước ấm vừa tay là đủ.

Kỳ vọng sai. Áo co nhiều mà mong về đúng cỡ dễ dẫn tới kéo quá tay, hỏng hẳn. Đặt mục tiêu là áo mặc lại được.

Giặt thế nào để áo không co nữa

Phòng co dễ hơn nhiều so với cứu áo đã co. Phần lớn trường hợp co đến từ nước nóng, vò mạnh và máy sấy.

  • Theo nhiệt độ trên nhãn; khi phân vân, chọn nước thường hoặc hơi ấm.
  • Áo len giặt tay nhanh hoặc chương trình len của máy, không ngâm lâu, không vò chà.
  • Không sấy máy cho áo cotton chưa rõ đã chống co, áo len, áo dệt kim mỏng. Nếu sấy, chọn nhiệt thấp và lấy ra khi còn hơi ẩm.
  • Lộn trái, cho vào túi giặt các áo dệt kim mảnh.
  • Áo len và dệt kim phơi phẳng, nắn dáng khi còn ẩm.
  • Với đồ mới mua chưa rõ có co hay không, giặt riêng lần đầu ở nước thường để quan sát.

Nếu thường mua áo cotton cỡ vừa khít, có thể cân nhắc cỡ hơi rộng một chút cho hàng chưa xử lý chống co, vì vài lần giặt đầu có thể co nhẹ dù giặt đúng.

Những mẹo cứu áo co khác nên biết

Ngoài dầu xả, có người dùng nước pha chút giấm loãng để ngâm áo len bị co nhẹ, với ý làm sợi len mềm ra. Giấm loãng nhìn chung nhẹ với len, nhưng không có cơ chế nào giúp mở các vảy sợi đã móc vào nhau tốt hơn dầu xả. Có thể thử nếu không có dầu xả, kỳ vọng tương tự.

Mẹo mặc áo ướt lên người cho tự giãn theo dáng có cơ sở với áo thun cotton co nhẹ, vì cơ thể tạo lực kéo đều theo dáng. Nhưng mặc áo ướt lâu trong phòng máy lạnh hay ngoài trời gió dễ bị lạnh, nhất là trẻ nhỏ và người già, nên không khuyến khích. Kéo trên mặt phẳng và chặn vật nặng an toàn hơn.

Có mẹo là hơi nước kết hợp kéo giãn khi áo khô một nửa, dùng bàn là hơi nước giữ cách vải rồi kéo. Cách này hợp với áo len, giúp nới thêm sau khi đã ngâm kéo, nhưng không dí bàn là vào vải len và không dùng nhiệt cao. Với áo tổng hợp co vì nhiệt, thêm nhiệt chỉ làm tệ hơn.

Áo đã co không cứu được: vẫn còn việc để dùng

Có những chiếc áo dù làm đủ cách vẫn không mặc lại được. Trước khi bỏ, nghĩ xem trong nhà có ai vừa cỡ mới: áo người lớn co lại đôi khi vừa với con lớn, em nhỏ trong nhà hoặc người thân dáng nhỏ hơn. Áo len nỉ hoá dày cứng, nếu vẫn sạch và đẹp, có thể trở thành áo ấm mặc trong nhà cho người vừa cỡ.

Áo len đã nỉ hoá thật ra là một loại vải dày, không bị tưa sợi khi cắt, nên nhiều người khéo tay cắt ra làm lót cốc, bao điện thoại, găng tay hở ngón, miếng lót ghế. Áo thun cotton co thì cắt thành khăn lau bếp, khăn lau kính, giẻ lau bụi rất tốt vì sợi bông mềm, ít để lại xơ.

Điều đáng làm hơn cả là ghi nhớ nguyên nhân để lần sau tránh: áo nào co vì nước nóng, áo nào co vì máy sấy, áo nào co vì bị giặt chung chương trình mạnh. Một tờ ghi chú dán ở chỗ giặt, ghi các loại đồ không được sấy, không giặt nước nóng, giúp cả nhà cùng tránh lặp lại, nhất là khi không phải lúc nào cũng một người giặt.

Tự thử và kết luận

Cách tự thử có số liệu của chính bạn: trước khi ngâm, trải áo phẳng, đo chiều dài thân từ vai xuống gấu và chiều ngang ngực dưới nách bằng thước dây, ghi lại. Làm đúng quy trình một lần, để khô phẳng, đo lại ở đúng các điểm cũ. Nếu có áo cùng loại chưa co, đo luôn để biết còn thiếu bao nhiêu. Ghi kết quả từng lần nếu lặp lại, bạn sẽ biết áo còn giãn thêm được hay đã chạm giới hạn.

Kết luận theo bốn mức: ngâm dầu xả rồi kéo giãn là có cơ sở với áo thun cotton co nhẹ; tuỳ trường hợp với sơ mi cotton và áo len co nhẹ còn mềm; với áo len đã nỉ hoá dày cứng, áo tổng hợp co vì nhiệt, cố kéo là không nên kỳ vọng và dễ làm hỏng thêm. Phòng co bằng nước thường, không vò mạnh và tránh máy sấy là việc đáng làm hơn mọi mẹo cứu.

Câu hỏi thường gặp

Dùng dầu gội thay dầu xả để làm giãn áo được không?

Được, nếu là dầu gội dịu nhẹ loại cho trẻ em, vì nó cũng làm sợi trơn hơn khi ướt. Dầu xả tóc thường cho kết quả tốt hơn một chút nhờ lớp trơn rõ hơn. Lượng nhỏ là đủ, không cần xả lại sau khi kéo giãn.

Áo len bị co có giãn lại như cũ được không?

Rất khó về đúng cỡ cũ. Áo len co nhẹ, mặt vải còn mềm có thể nới được một phần bằng ngâm dầu xả và kéo nhẹ. Áo len đã bị nỉ hoá dày cứng thì gần như không hồi phục, nên chuyển sang dùng việc khác hoặc cho người vừa cỡ.

Vì sao áo cotton mới mua giặt lần đầu đã co?

Sợi bông bị kéo căng trong quá trình sản xuất; lần giặt đầu, nhất là nước nóng hay sấy, sợi thả lỏng về trạng thái ngắn hơn. Hàng đã xử lý chống co thì co ít. Giặt nước thường và không sấy cho vài lần đầu giúp hạn chế.

Áo polyester bị co do sấy có cứu được không?

Gần như không. Sợi tổng hợp bị nhiệt làm mềm rồi nguội sẽ giữ hình dạng mới, ngâm nước hay dầu xả không làm sợi duỗi lại. Thêm nhiệt để kéo cũng dễ làm bóng hoặc chảy sợi. Tốt nhất là sấy nhiệt thấp hoặc phơi cho đồ tổng hợp.

Kéo giãn áo có làm áo mỏng hoặc biến dạng không?

Kéo vừa phải, đều hai bên trên áo ướt thì áo chỉ rộng ra. Kéo mạnh một chỗ có thể làm bục đường may, giãn lệch hoặc làm cổ nhão. Kéo nhiều lượt nhẹ, đặt áo mẫu bên cạnh và không kéo cổ áo là cách tránh.

Có nên mua áo cotton rộng hơn một cỡ để phòng co?

Với hàng chưa rõ đã xử lý chống co, nhiều người chọn rộng hơn một chút vì vài lần giặt đầu có thể co nhẹ dù giặt đúng. Với hàng đã ghi rõ chống co hoặc vải pha sợi tổng hợp, chọn đúng cỡ thường ổn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138