Thử ở chỗ khuất nghĩa là bôi mẹo lên một mảng nhỏ, cùng vật liệu, nằm ở nơi không ai nhìn thấy, chờ cho khô hẳn rồi mới xem kết quả. Với vải và đồ gỗ, nên chờ ít nhất tới khi khô hoàn toàn, tốt nhất là sang hôm sau; với đá, kim loại mạ, sơn, cần nhìn cả dưới ánh sáng chiếu xiên để thấy chỗ bị mờ. Nếu thấy phai màu, loang, mờ bóng, nhám tay hay phồng rộp thì dừng, không làm trên mặt chính.
Bước này nghe như thừa, nhưng phần lớn chuyện "làm theo mẹo rồi hỏng đồ" đều xảy ra vì bỏ qua nó. Phần dưới nói cụ thể chỗ nào được coi là khuất cho từng loại đồ, vì sao phải chờ khô, và cách nhìn để không bỏ sót hư hại nhỏ.
Vì sao mẹo đúng ở nhà người ta lại hỏng đồ nhà mình
Phần lớn mẹo tẩy rửa dựa vào một trong ba thứ: tính axit như giấm, chanh; tính kiềm như baking soda, xà phòng; hoặc lực mài như kem đánh răng dạng kem, muối hạt, bột. Cả ba đều làm sạch được, nhưng cũng là đúng ba thứ làm hỏng một số bề mặt. Axit ăn vào đá vôi, đá cẩm thạch, ron xi măng; kiềm làm xỉn nhôm và một số lớp sơn; lực mài để lại vết xước li ti trên nhựa bóng, kính phủ, mặt đồng hồ.
Thêm vào đó, cùng một cái tên nhưng vật liệu khác nhau rất nhiều. "Bàn gỗ" có thể là gỗ tự nhiên phủ dầu, gỗ phủ sơn bóng, gỗ công nghiệp dán ván mỏng. "Sofa vải" có loại vải nhuộm bền màu, có loại in màu chỉ ở bề mặt. Người quay video mẹo có thể dùng đúng loại chịu được, còn nhà bạn là loại không. Chỗ khuất là nơi để biết điều đó mà chỉ phải trả giá bằng một mảng nhỏ không ai nhìn thấy.
Chọn chỗ khuất cho từng loại đồ
Chỗ khuất phải cùng vật liệu và cùng lớp hoàn thiện với chỗ định lau. Một mảng gỗ thô dưới gầm bàn không nói gì về lớp sơn bóng trên mặt bàn.
| Loại đồ | Chỗ nên thử | Chỗ không đại diện |
|---|---|---|
| Sofa, ghế bọc vải | Mặt vải phía sau lưng ghế sát tường, phần vải gấp vào dưới đệm ngồi | Vải lót đáy ghế, thường là loại khác |
| Thảm | Góc thảm nằm dưới chân tủ hoặc giường | Mặt sau thảm, khác sợi và khác màu |
| Bàn, tủ gỗ có sơn | Mặt trong cánh tủ, cạnh sau mặt bàn sát tường | Phần gỗ thô chưa sơn dưới gầm |
| Quần áo | Mép vải trong đường may, phần vạt trong | Nhãn mác, vải lót |
| Mặt đá, gạch bếp | Viên gạch sau bình nước, góc khuất dưới nồi cơm | Viên gạch khác loại ở chỗ thay thế |
| Đồ nhựa, kim loại mạ | Mặt sau tay nắm, chỗ khuất dưới đáy | Phần đã xước sẵn, không còn lớp phủ |
Nếu không tìm được chỗ khuất cùng vật liệu, có thể thử trên một món phụ cùng bộ đã hỏng hoặc sắp bỏ, như một cái ghế đôn cùng loại vải, một mảnh gạch thừa khi lát nhà. Không có cả hai thì nên chọn cách lau nhẹ nhất mà nhà sản xuất khuyến cáo.
Các bước thử ở chỗ khuất
Làm đúng thứ tự dưới đây, nhất là bước chờ khô. Phần lớn hư hại chỉ hiện ra khi đã khô.
- Lau sạch bụi ở chỗ thử bằng khăn ẩm nước thường, để khô. Nếu không, bụi trộn với mẹo sẽ làm mờ kết quả.
- Chụp một tấm ảnh chỗ thử trước khi làm, ở ánh sáng cố định.
- Dùng lượng nhỏ nhất: chấm bằng tăm bông hoặc góc khăn, một mảng cỡ đồng xu. Không đổ trực tiếp.
- Để đúng thời gian mà mẹo nói sẽ để trên mặt chính, không ngắn hơn. Nếu mẹo nói để mười phút thì thử mười phút.
- Lau đi theo đúng cách sẽ làm trên mặt chính, rồi lau lại bằng khăn ẩm nước sạch.
- Chờ khô hoàn toàn. Với vải và gỗ, tốt nhất để sang hôm sau.
- Xem lại ở ba điều kiện: ánh sáng thường, ánh sáng chiếu xiên từ một bên, và bằng tay sờ. So với tấm ảnh chụp trước.
Nếu mẹo gồm nhiều bước, thử đủ các bước theo thứ tự, vì đôi khi bước sau mới gây hỏng, ví dụ chà sau khi đã ngâm làm mềm lớp phủ.
Nhìn gì để biết mẹo đã làm hỏng bề mặt
Phai hoặc loang màu: thấy rõ nhất trên vải màu và gỗ sơn. Ấn một miếng khăn trắng ẩm lên chỗ thử, nếu khăn dính màu thì vải không bền màu với mẹo này.
Mờ bóng: đá đánh bóng, sơn bóng, nhựa bóng bị axit hoặc lực mài sẽ có một mảng mờ đục. Nhìn thẳng có khi không thấy, chiếu đèn pin xiên từ bên cạnh thì thấy rõ.
Nhám tay hoặc xơ: sờ bằng đầu ngón tay so với vùng bên cạnh. Gỗ bị nước ngấm sẽ dựng thớ, vải bị chà mạnh sẽ xơ lông.
Vệt viền: quanh chỗ thử xuất hiện một vòng sậm hoặc nhạt hơn khi khô. Đây là dấu hiệu nước hoặc chất tẩy đã kéo bụi bẩn ra mép, thường gặp trên vải bọc và thảm.
Phồng hoặc bong: gặp ở gỗ công nghiệp dán ván mỏng, giấy dán tường, lớp phủ chống dính. Đã phồng là gần như không phục hồi được.
Đổi mùi: một số vải và gỗ giữ mùi giấm hoặc mùi chất tẩy lâu hơn mình nghĩ. Ngửi lại sau một ngày.
Chờ bao lâu thì đủ, và vì sao không xem ngay
Bề mặt còn ướt luôn trông khác: vải ướt sẫm màu nên che được chỗ phai, đá ướt bóng nên che được chỗ mờ, gỗ ướt trông đều màu dù nước đã ngấm. Nhiều người nhìn lúc còn ướt thấy sạch đẹp, yên tâm lau cả mảng, tới khi khô mới thấy loang. Đó là lý do bước chờ khô quan trọng hơn cả bước làm.
Với kim loại, đá, gạch men, sau khi lau sạch và để khô khoảng một vài giờ là xem được. Với vải bọc, thảm, đồ gỗ, nên để qua đêm, vì nước ngấm sâu và khô chậm từ trong ra. Với đồ gỗ để nơi ẩm, có thể cần lâu hơn. Ghi lại thời gian chờ thực tế vào chỗ ghi chép để lần sau làm mẹo đó trên mặt chính, bạn biết phải chờ bao lâu trước khi đánh giá.
Nếu thử ở chỗ khuất mà phải đợi lâu, bạn có thể thử song song hai ba mẹo ở hai ba chỗ khuất khác nhau trên cùng món đồ, đánh dấu từng chỗ. Sáng hôm sau so cùng lúc, chọn cái cho kết quả tốt mà không hại bề mặt.
Ví dụ giả định: vết cốc nước trên mặt bàn gỗ sơn
Giả sử mặt bàn uống nước có một vòng trắng mờ do để cốc lạnh, và trên mạng có hai mẹo: chà kem đánh răng dạng kem, hoặc hơ máy sấy tóc ở mức ấm. Thay vì làm ngay trên vòng trắng giữa bàn, bạn tìm một chỗ cùng lớp sơn ở cạnh sau mặt bàn sát tường, đánh dấu hai ô nhỏ bằng băng dính giấy.
Ô thứ nhất chà một chút kem đánh răng bằng khăn mềm theo vòng tròn trong khoảng nửa phút, lau sạch. Ô thứ hai hơ máy sấy ở mức ấm, cách xa một gang tay, trong vài phút. Để qua đêm. Sáng hôm sau soi đèn pin xiên: nếu ô chà kem có một mảng mờ hơn xung quanh, nghĩa là lực mài đã làm xước lớp sơn bóng, mẹo đó không hợp với bàn nhà mình. Nếu ô hơ máy sấy không đổi gì, có thể chuyển sang thử trên một góc nhỏ của vòng trắng.
Ví dụ này không nói mẹo nào đúng cho mọi bàn. Nó chỉ cho thấy cách sắp xếp: hai mẹo, hai ô, cùng lớp sơn, chờ qua đêm, soi cùng một kiểu đèn. Cái giá phải trả nếu mẹo không hợp chỉ là một ô nhỏ ở cạnh sau bàn, thay vì một mảng mờ ngay giữa mặt bàn mà ai ngồi vào cũng nhìn thấy.
Khi nào không nên thử, kể cả ở chỗ khuất
Chỗ khuất giúp phát hiện hư hại thẩm mỹ, nhưng không bảo vệ được người làm khỏi rủi ro của chính mẹo. Mấy trường hợp sau nên bỏ qua mẹo.
- Mẹo yêu cầu trộn hai chất tẩy với nhau, nhất là chất tẩy gốc clo như nước tẩy trắng, với giấm, chanh hay chất tẩy bồn cầu. Hỗn hợp có thể sinh khí độc.
- Đồ có giá trị cao hoặc không thay được: đồ cổ, đồ gỗ quý, sàn đá tự nhiên lâu năm, áo cưới, đồ lưu niệm. Nên hỏi thợ chuyên làm sạch loại đồ đó.
- Bề mặt có điện: mặt bếp từ đang cắm điện, ổ cắm, bên trong máy móc.
- Đồ đã có dán cảnh báo của nhà sản xuất "chỉ lau khô" hoặc "không dùng nước".
- Khi bạn không biết vật liệu là gì. Đá trắng có thể là đá hoa cương chịu axit hoặc cẩm thạch không chịu; nếu không biết thì coi như loại không chịu.
Trong những trường hợp này, lau bằng nước sạch và khăn mềm, hoặc dùng sản phẩm đúng loại vật liệu theo hướng dẫn trên bao bì, gần như luôn an toàn hơn bất cứ mẹo nào.
Kết quả thử ở chỗ khuất nói được gì và không nói được gì
Chỗ khuất trả lời câu hỏi: mẹo này có làm hỏng bề mặt nhà mình không. Nó không trả lời hết câu hỏi mẹo có làm sạch được vết bẩn không, vì chỗ khuất thường không có vết bẩn giống chỗ cần lau. Vì vậy sau khi chỗ khuất "qua", bước kế tiếp là làm trên một phần nhỏ của vết bẩn thật, xem có sạch không, rồi mới làm cả mảng.
Chỗ khuất "qua" cũng không có nghĩa lần nào cũng qua. Ánh nắng, tuổi của lớp sơn, độ đậm của dung dịch có thể khác nhau giữa các lần. Nếu lần sau bạn pha đậm hơn hoặc để lâu hơn, coi như mẹo mới, thử lại.
Kết luận theo bốn mức của Điều Hay: bản thân việc thử ở chỗ khuất là có cơ sở và nên thành thói quen với mọi mẹo tẩy rửa. Bỏ qua bước này vì "người ta làm rồi không sao" là cách nhanh nhất để mất một món đồ.
Câu hỏi thường gặp
Thử mẹo tẩy rửa ở chỗ khuất là làm thế nào?
Chấm một lượng nhỏ mẹo lên mảng cỡ đồng xu ở nơi không ai thấy nhưng cùng vật liệu với chỗ cần lau, để đúng thời gian mẹo yêu cầu, lau sạch, chờ khô hẳn rồi so với ảnh chụp trước. Không có hư hại thì mới làm trên mặt chính.
Thử ở chỗ khuất thì chờ bao lâu mới xem kết quả?
Với kim loại, gạch men, đá thì vài giờ sau khi khô là xem được. Với vải bọc, thảm, đồ gỗ nên để qua đêm vì nước ngấm sâu và khô chậm. Nhìn lúc còn ướt dễ bỏ sót vết loang và mờ bóng.
Làm sao biết vải sofa có bền màu với mẹo tẩy không?
Chấm mẹo lên phần vải phía sau lưng ghế hoặc phần vải gấp dưới đệm, chờ một lúc rồi ấn khăn trắng ẩm lên. Nếu khăn dính màu hoặc khi khô chỗ đó nhạt hơn xung quanh thì vải không hợp với mẹo này.
Mặt đá bếp nên thử chỗ nào?
Chọn một góc khuất như sau bình nước hay dưới chân nồi cơm, cùng loại đá với mặt bếp. Sau khi khô, chiếu đèn pin xiên từ bên cạnh để tìm mảng mờ. Đá cẩm thạch và đá vôi rất dễ bị giấm, chanh làm mờ.
Nếu chỗ khuất không bị gì thì có chắc mặt chính an toàn không?
Phần lớn là an toàn nếu bạn làm đúng cùng cách, cùng độ đậm, cùng thời gian. Nhưng chỗ khuất ít chịu nắng hơn nên lớp sơn có thể khác tuổi; cẩn thận nhất là làm tiếp trên một phần nhỏ của mặt chính trước.
Có mẹo nào không nên thử dù ở chỗ khuất?
Có, mẹo trộn các chất tẩy với nhau, mẹo lau thiết bị đang cắm điện và mẹo trên đồ quý không thay được. Rủi ro của những mẹo này không nằm ở bề mặt mà ở chính người làm, nên bỏ qua và dùng cách được nhà sản xuất khuyến cáo.