DieuHay.comĐiều Hay
Giữ đồ ăn tươi lâu: mẹo nào có ích

Đường, muối vón cục vì ẩm: bỏ hạt gạo, vỏ cam, bánh quy có tác dụng không

Đường trắng, muối vón vì hút ẩm còn đường nâu cứng vì mất ẩm: vì sao cùng là vón cục mà mẹo lại ngược nhau, hạt gạo, vỏ cam, lát bánh mì giúp được gì.

Close view of a glass jar of coarse sea salt with a few grains of rice inside, set on a humid windowsill on a misty morning, muted grey light, teal and cream tones

Mẹo bỏ vài hạt gạo vào lọ muối có giúp chút ít nhưng yếu, còn bỏ vỏ cam hay bánh quy vào lọ đường thì chỉ có ích với đường nâu bị cứng do khô, và lại có hại nếu dùng cho đường trắng hay muối vón vì ẩm. Lý do là "vón cục" có hai nguyên nhân ngược nhau: đường trắng, muối hút ẩm rồi dính lại; đường nâu mất ẩm rồi cứng lại. Chọn mẹo theo đúng nguyên nhân thì mới đúng.

Bài dựa trên tính hút ẩm của đường, muối và cách bảo quản gia vị thông dụng trong bếp gia đình; không có số đo phòng thí nghiệm, những mốc thời gian nêu ra là ví dụ giả định. Kết luận chung: hộp kín và chỗ khô là mức «có cơ sở», hạt gạo trong lọ muối là «tuỳ trường hợp», vỏ cam trong lọ đường trắng là «không nên».

Hai kiểu vón cục, hai nguyên nhân ngược nhau

Đường trắng tinh luyện và muối ăn đều là chất hút ẩm. Khi độ ẩm không khí cao, như những ngày nồm miền Bắc hay mùa mưa miền Nam, bề mặt từng hạt đường, hạt muối hút một lớp nước mỏng, hoà tan một chút chính nó. Lúc trời khô lại hoặc nhiệt độ thay đổi, lớp nước đó bay đi, phần đã tan kết tinh lại thành những cầu nối giữa các hạt. Kết quả là cả lọ dính thành từng tảng. Muối tinh, muối i-ốt hạt mịn bị nhanh hơn muối hột to vì nhiều bề mặt hơn.

Đường nâu, đường vàng, đường thốt nốt dạng tơi thì ngược lại. Mỗi hạt được phủ một lớp mật mía chứa nước. Khi để hở trong không khí khô, như phòng máy lạnh chạy cả ngày, lớp mật đó mất nước, cứng lại và dán các hạt thành khối cứng như đá. Ở đây vấn đề là thiếu ẩm chứ không phải thừa ẩm.

Nhầm hai nguyên nhân này là lý do nhiều người làm theo mẹo mà thấy hỏng thêm: bỏ một miếng vỏ cam vào lọ đường trắng để chữa vón là đưa thêm nước vào đúng chỗ đang bị thừa nước.

Bột ngọt, hạt nêm, bột canh cũng thuộc nhóm hút ẩm giống muối và đường trắng, nên mọi điều nói về muối ở bài này dùng được cho chúng. Riêng hạt nêm có chất béo và chất đạm, khi hút ẩm nhiều có thể đổi mùi, cần để ý kỹ hơn.

Mẹo nào hợp với loại nào

Bảng dưới đây xét các mẹo phổ biến theo từng loại, dựa trên việc mẹo đó thêm hay bớt ẩm.

MẹoMuối, đường trắng vón vì ẩmĐường nâu cứng vì khô
Vài hạt gạo trong lọGiúp chút ít, yếuKhông giúp
Gói hút ẩm loại thực phẩmCó ích nếu lọ kínLàm cứng thêm
Vỏ cam, vỏ chanh tươiCó hại, thêm ẩm, dễ mốcLàm mềm nhưng ám mùi, dễ mốc
Lát bánh mì, bánh quy mềmCó hạiLàm mềm được, phải thay sớm
Lọ kín, để chỗ khô mátCó ích rõCó ích rõ
Rang nhẹ, sấy khôCó ích với muốiKhông dùng

Đọc bảng sẽ thấy dòng duy nhất có ích cho cả hai cột là hộp kín, chỗ khô mát. Đó cũng là thứ làm được nhiều nhất, những mẹo còn lại chỉ đứng sau.

Cách phân biệt nhanh nhà mình đang gặp kiểu nào: bóp thử cục đường hay muối. Cục vón vì ẩm thường hơi mềm, bề mặt ẩm, bóp mạnh là vỡ ra thành hạt; nếu để lâu quá có thể thành tảng cứng nhưng mặt cắt vẫn thấy rõ từng hạt dính nhau. Cục đường nâu cứng vì khô thì rắn đều như một khối, bề mặt khô, gõ nghe đanh, phải dùng dao mới tách được. Biết đúng kiểu thì chọn đúng hướng: bớt ẩm cho kiểu đầu, thêm ẩm có kiểm soát cho kiểu sau.

Hạt gạo trong lọ muối: vì sao người ta làm và nó được tới đâu

Hình ảnh lọ muối có lẫn vài hạt gạo trên bàn ăn quán xá rất quen. Ý tưởng là hạt gạo khô sẽ hút bớt hơi ẩm để muối tơi. Gạo đúng là hút ẩm được, nhưng so với chính muối thì nó hút yếu hơn nhiều, và vài hạt gạo so với cả lọ muối là quá ít. Trong một ngày nồm, khi không khí bão hoà hơi nước, vài hạt gạo bị ngấm rất nhanh và không còn tác dụng.

Thứ mà hạt gạo làm được rõ hơn là tác dụng cơ học: khi lắc lọ, hạt gạo cứng va vào muối, làm vỡ những cụm nhỏ mới hình thành, giúp muối rơi qua lỗ nắp dễ hơn. Với lọ rắc muối trên bàn ăn, chừng đó cũng đủ là lý do để giữ mẹo này.

Điều nên lưu ý: hạt gạo để lâu trong môi trường ẩm có thể mốc hoặc bị mọt, nên thay định kỳ. Gạo dùng phải khô, sạch, không phải gạo đã vo. Một số nhà rang sơ gạo cho thật khô trước khi cho vào, cách này giúp gạo hút ẩm tốt hơn một chút. Mẹo này xếp mức «tuỳ trường hợp»: hợp với lọ rắc dùng hằng ngày, không thay được hộp kín cho hũ muối dự trữ.

Làm tơi lại đường, muối đã vón

Đường, muối vón cục không hỏng, chỉ khó dùng. Có thể làm tơi lại bằng các cách sau, chọn theo loại.

  1. Muối vón nhẹ: cho vào túi kín, dùng chày hoặc đáy cốc gõ đều cho vỡ cục. Sau đó chuyển sang lọ khô, kín.
  2. Muối vón cứng vì ẩm nhiều: rang muối trên chảo khô lửa nhỏ, đảo đều tới khi hạt khô rời, để nguội hẳn rồi mới cho vào lọ. Không rang muối trong chảo chống dính có lớp phủ đã tróc.
  3. Đường trắng vón: bóp, gõ cho vỡ cục trong túi kín, hoặc rây qua lưới. Nếu đường đã hút ẩm nhiều, rải mỏng trên khay để chỗ khô thoáng vài giờ, tránh bụi, rồi cho vào lọ.
  4. Đường nâu cứng như đá: cho một lát bánh mì mềm hoặc một miếng giấy ăn hơi ẩm gói trong giấy nến vào lọ, đậy kín qua đêm, đường sẽ mềm dần. Lấy lát bánh ra ngay khi đường đã mềm.
  5. Cần dùng đường nâu gấp: cho cục đường vào bát, phủ một tờ giấy ăn ẩm lên trên, quay vi sóng từng đợt ngắn, bóp thử sau mỗi đợt, dùng ngay khi mềm vì nguội là cứng lại.

Với cả muối và đường, bước cuối luôn là chuyển sang lọ thật khô và thật kín. Không làm bước này thì vài hôm sau lại đâu vào đấy.

Vỏ cam, bánh quy trong lọ đường: được và mất

Vỏ cam tươi đưa nước và mùi vào lọ. Với đường nâu, chút nước từ vỏ cam giúp làm mềm lớp mật đã cứng, nên có người thấy hiệu quả. Nhưng vỏ cam còn mang tinh dầu thơm ám vào đường, dùng pha cà phê hay nấu món mặn thì lạc mùi. Nặng hơn, vỏ cam để vài ngày trong lọ kín ẩm sẽ mốc, và mốc lan sang đường.

Bánh quy, lát bánh mì là nguồn ẩm có kiểm soát hơn. Bánh mì mềm nhả nước từ từ, không có mùi mạnh, nên hợp hơn vỏ cam cho đường nâu. Nhưng nó cũng là thứ dễ mốc, nên chỉ để qua đêm hoặc một hai ngày rồi lấy ra.

Với đường trắng và muối, cả hai đều là sai hướng. Thứ đang làm hai loại này vón chính là hơi ẩm. Đưa thêm nguồn ẩm vào chỉ làm vón nhanh hơn và tạo chỗ cho mốc.

Miếng đất nung ngâm nước. Một số người dùng một miếng đất nung nhỏ ngâm nước, lau ráo rồi cho vào lọ đường nâu. Nguyên lý giống bánh mì: nhả ẩm từ từ, lại không mốc như đồ ăn. Cách này hợp với nhà dùng nhiều đường nâu, nhớ rửa và phơi khô miếng đất nung định kỳ.

Tủ lạnh không phải chỗ cho muối, đường. Ngăn mát ẩm và hay đọng hơi nước khi mở tủ. Lọ đường lấy ra để ngoài sẽ đọng nước trên thành, vón nhanh hơn.

Tự thử hạt gạo trong lọ muối nhà mình

Muốn biết hạt gạo có đáng giữ trong lọ muối của nhà mình không, bạn có thể thử một tuần nồm hoặc một tuần mưa. Ví dụ giả định:

  1. Lấy hai lọ rắc muối giống hệt nhau, cùng loại muối, cùng lượng.
  2. Lọ một thêm một nhúm nhỏ gạo khô đã rang sơ. Lọ hai để nguyên.
  3. Đặt cả hai cạnh nhau ở cùng chỗ trên bàn ăn, đậy nắp như bình thường.
  4. Mỗi ngày lắc rắc thử mỗi lọ vài lần lên một đĩa khô, ghi lại lọ nào muối ra đều, lọ nào bị tắc hay rơi cục.
  5. Cuối tuần đổ hai lọ ra hai tờ giấy, so số cục vón. Khác biệt rõ thì giữ mẹo; gần như nhau thì lọ kín hơn mới là việc đáng làm.

Phép thử này cũng giúp bạn nhận ra nắp lọ có kín không. Nhiều khi thủ phạm là nắp lỗ to hở cả ngày, đổi sang lọ có nắp xoay đóng lỗ rắc hiệu quả hơn mọi hạt gạo.

Kết luận và cách giữ gia vị khô mùa nồm

Mẹo hạt gạo trong lọ muối xếp mức «tuỳ trường hợp»: có chút tác dụng hút ẩm và làm vỡ cục khi lắc, hợp với lọ rắc trên bàn ăn, không đủ cho hũ dự trữ trong những tuần nồm. Mẹo vỏ cam, bánh quy, lát bánh mì chỉ có ích cho đường nâu bị cứng vì khô, và dùng cho đường trắng hay muối là «không nên» vì đưa thêm ẩm vào đúng chỗ đang thừa ẩm.

Thứ có cơ sở nhất cho mọi loại gia vị khô là: lọ thuỷ tinh hoặc hộp có nắp gioăng kín, chỗ để khô mát xa bếp nấu và xa bồn rửa, múc bằng thìa khô, không để lọ mở nắp trong lúc nấu. Hũ lớn dự trữ thì chia ra lọ nhỏ dùng hằng ngày, hũ lớn ít mở. Gói hút ẩm loại dùng cho thực phẩm có thể đặt trong hộp ngoài cùng của hũ muối, đường trắng, không để lẫn trực tiếp vào đường muối và đặt xa tầm tay trẻ nhỏ. Đường, muối vón cục không hỏng; chỉ khi có mùi lạ, có mốc hay côn trùng mới cần bỏ.

Câu hỏi thường gặp

Đường bị vón cục có ăn được không?

Đường vón cục chỉ là đường hút ẩm rồi dính lại, vẫn dùng bình thường nếu không có mùi lạ, không có kiến hay côn trùng, không có đốm mốc. Bóp vỡ hoặc rây lại là dùng được. Đường đã chảy nước, có mùi chua thì nên bỏ.

Muối bị chảy nước trong lọ là do đâu?

Muối hút hơi ẩm từ không khí rất mạnh, trong những ngày nồm hoặc khi lọ để gần bồn rửa, nồi đang sôi, muối có thể hút đủ nước để ướt và chảy. Muối vẫn dùng được; rang khô lại trên chảo lửa nhỏ rồi cho vào lọ kín, để xa nguồn hơi nước.

Có nên bỏ gói hút ẩm vào thẳng hũ muối không?

Nên dùng gói hút ẩm loại dành cho thực phẩm, còn nguyên, và tốt nhất đặt trong hộp ngoài hoặc ngăn riêng chứ không vùi lẫn trong muối, để không ai múc nhầm và trẻ nhỏ không lấy được. Không dùng gói đã rách hay gói lấy từ đồ không phải thực phẩm.

Đường nâu cứng như đá làm sao cho mềm nhanh?

Cách nhanh là cho cục đường vào bát, phủ một tờ giấy ăn ẩm, quay vi sóng từng đợt ngắn và bóp thử sau mỗi đợt. Đường sẽ mềm nhưng cứng lại khi nguội, nên chỉ làm phần sắp dùng. Muốn mềm lâu thì để một lát bánh mì trong lọ kín qua đêm.

Hạt gạo trong lọ muối bao lâu thì thay?

Không có mốc cố định, nhưng nên thay khi thấy hạt gạo ngả màu, mềm, có mùi lạ hoặc sau vài tuần nồm. Gạo để ẩm lâu có thể mốc hoặc có mọt, khi đó phải đổ cả lọ muối ra rửa lọ, phơi khô và thay muối mới.

Muối hột và muối tinh loại nào ít vón hơn?

Muối hột hạt to ít bề mặt tiếp xúc hơn nên ít vón hơn muối tinh hạt mịn. Muối tinh dùng rắc trên bàn ăn tiện nhưng dễ vón trong mùa ẩm; muối hột hợp để dự trữ, khi cần thì giã hoặc xay nhỏ một ít.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138